Σκοπιανό και «πράσσειν άλογα»

Ο Κύριος Νίμιτς συναντήθηκε στην Ελλάδα με τον Υπουργό Εξωτερικών και για άλλη μια φορά αντιληφθήκαμε αυτό που υποστηρίζουμε: Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να λύσουμε το μείζον γεωπολιτικό πρόβλημα με τα Σκόπια. Πέραν της κριτικής, στην πολιτική χρειάζεται η κριτική να ακολουθείται από πρόταση. Γιατί πράττουμε χωρίς λογική και περιφρονούμε τον ρεαλισμό; Ποιοί μύθοι και συνθήματα δίνουν και παίρνουν; Ποιά είναι τα θεμελιώδη λάθη στα οποία έχουμε υποπέσει;

Ο μύθος της αμερικανικής πίεσης που βολεύει ως αφήγημα

Στην Ελλάδα θα κληθούμε σύντομα να αποφασίσουμε για το ποιούς συμμάχους θα έχουμε. Στις διεθνείς σχέσεις, η έννοια της συμμαχίας, έχει πολύ διαφορετική ερμηνεία από τη λέξη «φίλος». Η συμμαχία υποδηλώνει πως ανάμεσα σε ένα κράτος Α’ και σε ένα κράτος Β’ υπάρχει μια κοινότητα συμφερόντων που τη δεδομένη στιγμή, θεωρούν κοινά (τα συμφέροντα) τα δύο κράτη. Όπως έδειξε η άφρων πολιτική της καταψήφισης στον ΟΗΕ της αναγνώρισης της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ, (οφείλαμε να κρατήσουμε ουδετερότητα) η Ελλάδα ταυτίζεται με τα συμφέροντα της Ε.Ε. Η Ε.Ε ασχολήθηκε ξαφνικά με τον ευρωπαϊκό νότο λόγω του προσφυγικού ζητήματος το οποίο σε συνδυασμό με την επανεμφάνιση της αστάθειας στα Βαλκάνια, μπορεί να αποτελέσει τη χαριστική βολή για την Ε.Ε.

Σύμφωνα με τον μύθο που ανήκει στην κατηγορία «ξένη παρέμβαση-δάκτυλος» οι ΗΠΑ μέσα από το ΝΑΤΟ πιέζουν την ελληνική κυβέρνηση για να δεχτεί τα Σκόπια με το συνταγματικό τους όνομα. Να υπενθυμίσουμε πως στη Σύνοδο του Βουκουρεστίου, στην οποία η Ελλάδα άσκησε βέτο, τόσο η Γεωργία, όσο και η Ουκρανία, απομακρύνθηκαν από οποιαδήποτε ενταξιακή πορεία προς το Βορειοατλαντικό Σύμφωνο. Τα περισσότερα κράτη στο ΝΑΤΟ, είναι ευρωπαϊκά. Δεύτερον, ας δούμε τους λόγους για τους οποίους οι ΗΠΑ δε θα πιέσουν τη δεδομένη στιγμή: Ο ρόλος της Τουρκίας σαν νατοϊκή δύναμη στη Μέση Ανατολή, έχει αποδείξει στις ΗΠΑ οτι η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ δεν ταυτίζεται πλέον με συμπόρευση ενός κράτους της Συμμαχίας με τα αμερικανικά συμφέροντα. Η Τουρκία έχει ήδη στρατηγικές σχέσεις με την Αλβανία και τα Σκόπια. Αν η Τουρκία που σήμερα είναι δορυφοριοποιημένη από τη Ρωσία, βρει στο ΝΑΤΟ και τα Σκόπια, τότε θα υπάρχουν ώριμες συνθήκες για τη δημιουργία μιας «κλίκας» η οποία θα μπορεί να σχετίζεται και με τη Ρωσία. Επιπρόσθετα, οι ΗΠΑ αυτή τη στιγμή έχουν το μέτωπο της Κορεατικής Χερσονήσου, το μέτωπο της Μέσης Ανατολής (στο οποίο η αντίστροφη μέτρηση για μια ανάφλεξη άνευ προηγουμένου έχει ήδη αρχίσει) και τις σχέσεις της με τη Ρωσία και την Κίνα. Τις προηγούμενες μέρες μάλιστα, στον απόηχο του Forum του Davos, ο πρόεδρος Trump άφησε να εννοηθεί πως θα κηρύξει εμπορικό πόλεμο στην Ε.Ε.

Ο μύθος της «ανάλωσης δυνάμεων» με ένα υπό διάλυση κρατίδιο και η υποχρέωσή μας να αναλωθούμε στον πραγματικό κίνδυνο (Τουρκία)

Οι μέρες που ζούμε δεν είναι τόσο προκλητικές για τον πατριωτισμό. Είναι πολύ προκλητικές για τον ορθολογισμό. Για τον πολιτικό ρεαλισμό. Η τμηματοποίηση και η καρτεσιανή (σ.σ διαχωρισμός) αντιμετώπιση των προβλημάτων εξωτερικής πολιτικής μπορεί να συμφέρει στην πολιτική επικοινωνία ορισμένων πολιτικών όμως σίγουρα δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Στην αρχή, είχαμε τον διαχωρισμό του «ονοματολογικού» από τα εδάφια του σκοπιανού συντάγματος που νομιμοποιούν τον αλυτρωτισμό εναντίον χώρας της Ε.Ε και του ΝΑΤΟ. Αφού αυτός ο διαχωρισμός δεν μπόρεσε να εξυπηρετήσει επικοινωνιακά, εφευρέθηκε ένας άλλος. Σύμφωνα με αυτόν, η Ελλάδα πρέπει άρον άρον να κλείσει το ζήτημα με τα Σκόπια και να αφιερωθεί στα της Τουρκίας. Ποιά είναι η πραγματικότητα; Οτι η Τουρκία επενδύει πολλά στα προβλήματα που πρόκειται να κληρονομήσουμε με τα Σκόπια αν δεχτούμε μια σύνθετη ονομασία αυτήν τη στιγμή. Πρώτον, θα υπάρχει ένα έτοιμο δεδικασμένο το οποίο θα μπορεί να το αξιοποιήσει στη Θράκη. Δεύτερον, όπως αναφέραμε παραπάνω, εντός του ΝΑΤΟ, θα συνέφερε πολύ την Τουρκία να επηρεάζει τα Σκόπια. Το ίδιο συμβαίνει και με την Αλβανία. Με το που δημιουργήθηκε κλίμα διαπραγματεύσεων με τα Σκόπια, οι Αλβανοί έθεσαν ξανά το θέμα Τσάμηδων ενώ είναι γνωστό πως το «όραμα» της Μεγάλης Αλβανίας, έχει εντός του ελληνικά εδάφη, την Κέρκυρα και τα ύδατα του Ιονίου. Με απλά λόγια, η πολιτική μας στα δυτικά Βαλκάνια, θέλοντας και μη, άπτεται των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Ενημέρωση αρχηγών πριν τον ερχομό του Κυρίου Νίμιτς και διαπραγματεύσεις χωρίς χρονοδιάγραμμα

Μια άλλη διάσταση του ζητήματος που περιφρονεί τον πολιτικό ρεαλισμό, αποτελεί ο χειρισμός ως προς το ευρύτερο επικοινωνιακό κομμάτι. Η έλλειψη θεσμικής νοοτροπίας στην εξωτερική μας πολιτική αφήνει περιθώρια για μικροκομματικές πρακτικές ενώ ταυτόχρονα, τη στιγμή που θα έπρεπε να είμαστε έτοιμοι και ενήμεροι, βρισκόμαστε να αντιμετωπίζουμε μια Βαβέλ.

Η ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών έγινε από τον πρωθυπουργό στις 27/1/2018. Στις 30/1/2018 ήταν προγραμματισμένη η επίσκεψη του διαμεσολαβητή του ΟΗΕ, Κυρίου Νίμιτς. Στην πολιτική, η συγκέντρωση των απαραίτητων πληροφοριών είναι αξιοποιήσιμη όταν είναι σφαιρική. Μια πλήρης πρώτη εικόνα για το πώς θα αντιμετωπιστεί το Σκοπιανό, δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον υπολογισμό των όσων συζήτησαν μεταξύ τους ο Έλληνας Υπεξ με τον Κύριο Νίμιτς. Τα βάσανα του πολιτικού ρεαλισμού δυστυχώς, δεν σταματούν εδώ. Σύμφωνα με τα όσα ακούσαμε στον απόηχο της επίσκεψης Νίμιτς, οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν κάποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Παρόλα αυτά, αναμένεται να υπάρξει κάποιο «Σύμφωνο». Από την άλλη πλευρά, ο Κύριος Νίμιτς έκανε λόγο για τμηματική επίλυση του ζητήματος η οποία θα ολοκληρωθεί, αφού ουσιαστικά τα Σκόπια ολοκληρώσουν κάποια ενταξιακά στάδια στην Ε.Ε.

Συμπέρασμα

Τα συμπεράσματα που μπορούμε να έχουμε αυτή τη στιγμή αναφορικά με τον βαθμό επιλυσιμότητας του Σκοπιανού, είναι πως έχουν ήδη υπάρξει θεμελιώδεις δυσκολίες στην επίλυση του ζητήματος από πλευράς Σκοπίων. Ο αριθμός των βουλευτών που χρειάζεται ένα τέτοιο ζήτημα (σ.σ αλλαγή συντάγματος) δεν επιτρέπει στον Ζάεφ να προχωρήσει στην επίλυση. Αυτό όμως που μας απασχολεί είναι το ζήτημα της ένταξης των Σκοπίων στη προσεχή Σύνοδο του ΝΑΤΟ (Ιούλιος 2018) και η λύση του διμερούς ζητήματος, κατόπιν αυτής. Θα πρόκειται για μια καταστροφική εξέλιξη. Επιπρόσθετα, το οτι ο πρωθυπουργός στο διάγγελμα που έκανε για το Σκοπιανό μετά την ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών των άλλων κομμάτων, προκατέβαλε την ζημιά της Ελλάδας από πιθανή μη λύση, αποτελεί ένα μείζον σφάλμα για τον πολιτικό ρεαλισμό. Πρώτον γιατί οι πιθανότητες για λύση γίνονται όλο και λιγότερες και δεύτερον, είναι πιθανότερο οι διαπραγματεύσεις να οδηγηθούν σε αποτυχία λόγω της πολιτικής ακαμψίας της κυβέρνησης των Σκοπίων, που την υπαγορεύει η συγκυβέρνηση και η αντιπολίτευση.

Αλέξανδρος Δρίβας
* Ο Αλέξανδρος Δρίβας είναι, Συντονιστής της Ομάδας Ανατολικής Μεσογείου στο ΤΟ.ΡΕ.ΝΕ (ΙΔΙΣ) & αναλυτής στο Κέντρο Διεθνών και Στρατηγικών Αναλύσεων (ΚΕΔΙΣΑ).