Από τον «Λοιμό των Αθηνών» στον «SARS-CoV-2», μια ιστορία δρόμος!
Της δημοσιογράφου Μαρίας Βε
Οι αρχαίοι έλεγαν «Ουδέν κακόν ραδίως απόλλυται» δηλαδή «Κανένα κακό δεν φεύγει εύκολα».
Πόσο μάλλον οι πανδημίες!
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η πανδημία ξεκινά με την μόλυνση ζώων από έναν ιό. Σε λίγες περιπτώσεις τα ζώα μολύνουν ανθρώπους και στη συνέχεια ο ιός αρχίζει να εξαπλώνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο τελειώνοντας με μια πανδημία, όταν λοιμώξεις από τον νέο ιό έχουν εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο.
Ο νέος κορωναϊός SARS-CoV-2 δεν είναι η πρώτη πανδημία που πλήττει τον πλανήτη. Και ούτε μάλλον η τελευταία! Η αλήθεια είναι ότι καθώς ο κόσμος εξελίσσονταν, πάντα υπήρχαν κοινότητες που ήταν επιρρεπείς στις επιδημίες. Και όσο εκπολιτιζόταν ο άνθρωπος, κατασκευάζοντας πόλεις, δημιουργώντας προσβάσιμους εμπορικούς δρόμους και διεξάγοντας πολέμους, εξάπλωνε τις επιδημίες πέρα από τα σύνορα μιας χώρας, δημιουργώντας σημαντικές πανδημίες. Αυτές, που εξολόθρευσαν ένα μεγάλο κομμάτι της ανθρωπότητας και άλλαξαν τρόπον τινά τον ρου της ιστορίας…
«Λοιμός των Αθηνών- 430 π.Χ.»
Ο Θουκυδίδης ως αυτόπτης μάρτυρας και επιζών αφού νόσησε, περιγράφει λεπτομερώς τον «Λοιμό των Αθηνών», που καταγράφηκε το 430 π.Χ. στη πόλη – κράτος των Αθηνών κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο και σκόρπισε τον θάνατο στα 2/3 του πληθυσμού της Αθήνας σε τέσσερα χρόνια.
Αναφέρει πως η ασθένεια προέρχονταν από την Αιθιοπία και πρωτοεμφανίστηκε στο λιμάνι του Πειραιά, που αποτελούσε την κύρια είσοδο προμηθειών της πόλης.
Βιολογικά οι άνθρωποι τότε ήταν επιβαρυμένοι λόγω του πολέμου και κατά τον Θουκυδίδη, οι ήδη νοσούντες από κάτι άλλο, έπεφταν στα δίχτυα του λοιμού, ενώ οι υγιείς εμφάνιζαν αιφνιδίως συμπτώματα διαδοχικά στο κεφάλι, στήθος και στομάχι. Αν και νεότερες έρευνες ενοχοποιούν τον τυφοειδή πυρετό, τα συμπτώματα θυμίζουν πνευμονική πανώλη.
Οι περισσότεροι πέθαιναν έως την ενάτη ημέρα από την εκδήλωση της ασθένειας, και όσοι κατάφερναν να επιζήσουν, πέθαιναν από την εξάντληση.
«Οι πανδημίες πάντοτε απειλούσαν την ανθρωπότητα περισσότερο κι από τους πολέμους»- Ίαν Γκόλντιν, οικονομολόγος , Πανεπιστήμιο Οξφόρδης.
Εώς και ο «άτρωτος» Περικλής μαζί με την οικογένεια του, υπήρξαν θύματα του φονικού λοιμού.
Ο ασκός του Αιόλου είχε ανοίξει, καθώς ακολούθησαν «ορδές» πανδημιών που δοκίμασαν την ανθρώπινη υπόσταση, υποδομές και αντοχές. Τα κοινά σημεία όλων; η ξαφνική εμφάνιση, η ταχύτατη εξάπλωση, η απουσία φαρμάκων και ο.. φόβος απέναντι στο άγνωστο.
«Η πανώλη ή πανούκλα»
Η λέξη προέρχεται από το ουσιαστικοποιημένο επίθετο ο, η πανώλης (-ους), το πανώλες. Εννοείται ότι προσδιορίζει το ουσιαστικό νόσος (πανώλης νόσος) και σημαίνει την ασθένεια που καταστρέφει τα πάντα. Για τον ίδιο λόγο ο όρος έχει χρησιμοποιηθεί και για άλλες πανδημίες.
Από την εποχή του Ιουστινιανού το 542 έως και το 1960 στο Βιετνάμ ιδίως κατά τον πόλεμο, πανδημίες πανώλης αφάνισαν ένα τεράστιο ποσοστό του πλανήτη. Ειδικά από το 1347 όπου ο «μαύρος θάνατος» όπως αποκαλείται, εξόντωσε το 1/3 του ευρωπαϊκού πληθυσμού και ένα τεράστιο μέρος του ασιατικού. Ταξίδεψε από την κεντρική Ασία με ποντίκια και ψύλλους και ξεχύθηκε στα λιμάνια της Ευρώπης, έχοντας διανύσει όλους τους εμπορικούς δρόμους της εποχής.
Τότε, για να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης της πανώλης, όλα τα καράβια απομονώνονταν για 40 μέρες. Έτσι προέκυψε η λέξη «καραντίνα», από τη γαλλική έκφραση une quarantaine de jours, δηλαδή 40 μέρες.
Η πανούκλα Βρίσκεται στις 5 σοβαρότερες μεταδιδόμενες ασθένειες, ενώ συχνά πυκνά κάνει την εμφάνιση της. Ωστόσο, οι συνθήκες υγιεινής και η τεχνογνωσία της ιατρικής επιστήμης πλέον, δεν την αφήνουν να αναπτυχθεί. Η προφύλαξη επιτυγχάνεται με μέτρα που λαμβάνονται από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, η τήρηση των οποίων είναι υποχρεωτική για τα κράτη-μέλη της.
«Ευλογιά» (15ος – 17ος αιώνας)
Φαίνεται ότι εξελίχθηκε από ένα αφρικανικό τρωκτικό. Εμφανίστηκε όμως πριν από χιλιάδες χρόνια. Κατά τον 15ο έως τον 17ο αιώνα περίπου το 90% του «Νέου Κόσμου» της αμερικανικής ηπείρου αφανίστηκε. Στην Ευρώπη παρέμεινε η κύρια αιτία θανάτου και τον 18ο αιώνα, σκοτώνοντας κατ’ εκτίμηση 400.000 Ευρωπαίους τον χρόνο.
Στην Ελλάδα, η τελευταία επιδημία ευλογιάς εμφανίστηκε το 1951 στην Μάνδρα Αττικής, ενώ ο εμβολιασμός σταμάτησε το 1980. Την ίδια εποχή σταμάτησε ο προληπτικός εμβολιασμός σε ολόκληρο τον κόσμο. Μετά από μια παγκόσμια επιτυχημένη εκστρατεία υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η ασθένεια πλέον κηρύχτηκε «εκριζωμένη».
«Χολέρα 19ος αιώνας»
Ο Ιπποκράτης την υπαινίσσεται στα συγγράμματά του, άρα πορεύτηκε με την ανθρωπότητα για αιώνες. Ωστόσο για μακρό διάστημα ήταν περιορισμένη στο δέλτα του Γάγγη στην Ινδία.
Το 1817 όμως, μέσα από τους δρόμους του εμπορίου, ταξιδιώτες μετέφεραν τη νόσο σε όλη τη χώρα και τις γειτονικές περιοχές και το 1830 πέρασε και στην δύση.
Η «ασιατική χολέρα» ήταν η πρώτη από τις 7 πανδημίες χολέρας που ξέσπασαν στον πλανήτη που κόστισε τη ζωή δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τον Μάιο του 1854, Άγγλοι και Γάλλοι στρατιώτες αποβιβάστηκαν στον Πειραιά και τον κατέλαβαν, με σκοπό να πιέσουν το παλάτι να σταματήσει την δράση ανταρτών στη Θεσσαλία και την Ήπειρο, που ήταν ακόμη υπό την κατοχή των Τούρκων. Η παραμονή των ξένων στον Πειραιά δεν έφερε μόνο πολιτική ταπείνωση και πίεση, αλλά και χολέρα. Μια φονική επιδημία που εξαπλώθηκε και στην Αθήνα και σταμάτησε 7 μήνες αργότερα παίρνοντας μαζί της περίπου 3.000 ψυχές. Ανάμεσά τους και οι Γεώργιος Γεννάδιος και Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος, ιδρυτικά μέλη της Φιλικής Εταιρίας.
Η χολέρα ανθεί ακόμη και σήμερα σε περιοχές, όπου το νερό είναι βρόμικο και η διατροφή μη προσεγμένη, όπως η υποσαχάρια Αφρική και τμήματα της Ασίας.
«Οι φονικές πανδημίες γρίπης του 20ου αιώνα»
Το 412π.Χ., ο Ιπποκράτης περιέγραψε «επιδημία γριπώδους συνδρομής». Όμως τον προηγούμενο αιώνα παρατηρήθηκαν 4 μεγάλες πανδημίες γρίπης:
● Ισπανική γρίπη (1918-1920)
Πριν 100 χρόνια ο πλανήτης επλήγη από μια πανδημία γρίπης. Ονομάστηκε «Ισπανική» επειδή οι πρώτες αναφορές προήλθαν από τον τύπο της Ισπανίας. Όμως ξεκίνησε στην Κίνα και προκλήθηκε από έναν ιό Η1Ν1, με προέλευση μάλλον από τα πτηνά. Υπολογίζεται ότι περίπου 500 εκατομμύρια άνθρωποι ή το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού προσβλήθηκε από τον ιό, ενώ προκάλεσε το θάνατο τουλάχιστον 50 εκατομμυρίων ανθρώπων ανά τον κόσμο. Μέσα σε αυτούς και ο παππούς του Ντόναλντ Τράμπ!
Όμοια με σήμερα έτσι και τότε, οι κυβερνήσεις αρχικά υποβάθμισαν την απειλή. Η θανατηφόρος πορεία του ιού δεν καταγράφηκε από τον ευρωπαϊκό τύπο για να μην επηρεάσει το ηθικό των πολιτών εξαιτίας του πολέμου, αφήνοντας «γκρίζα σημεία» όσον αφορά την εξάπλωση και τα θύματά της. Όταν τελικά αναγνωρίστηκε ο κίνδυνος, ο τύπος δημοσίευσε ιατρικές εικασίες και σειρά ψευδών ειδήσεων ότι δήθεν γερμανικά υποβρύχια διέσπειραν εσκεμμένα τον ιό.
Στην Ελλάδα, οι πρώτες αναφορές για την Ισπανική Γρίπη γίνονται το καλοκαίρι του 1918 στην Πάτρα. Τον Οκτώβριο εκείνου του έτους στην ελληνική πρωτεύουσα σημειώθηκαν συνολικά 704 θάνατοι και τον επόμενο μήνα 771. Οι άνθρωποι πεθαίνουν ξαφνικά εκεί που τρώνε, που κάθονται, που προσεύχονται.Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Σκύρο, από τους 3.200 κατοίκους του νησιού στα τέλη Οκτωβρίου οι 3.000 νοσούν.
Η νόσος εξαφανίστηκε το καλοκαίρι του 1919, όταν το μεγαλύτερο μέρος των ασθενών είχε αναπτύξει ανοσία ή είχε..πεθάνει…
● Ασιατική γρίπη (1957-1958)
‘Αλλη μια πανδημία που «γεννήθηκε» στην Κίνα τον Μάρτιο του 1957. Επεκτάθηκε στην νοτιοανατολική Ασία, Ιαπωνία, Αυστραλία, Ινδονησία και Ινδία. Το καλοκαίρι του ίδιου έτους έφτασε στην Ευρώπη, στην Αφρική, στη Βόρεια και Νότια Αμερική και μέσα σε έξι μήνες ο ιός είχε τυλίξει ολόκληρη τη Γη!
Ένα δεύτερο κύμα εμφανίστηκε το φθινόπωρο του 1957, ενώ συνολικά επηρεάστηκε το 40-50% του πληθυσμού. Η μεγαλύτερη επίπτωση παρατηρήθηκε σε άτομα ηλικίας νεαρής ηλικίας 5-19 χρονών με ποσοστό προσβολής πάνω από 50%. Στοίχισε τη ζωή σε περίπου 1.5 εκατ. ανθρώπους παγκοσμίως.
● Γρίπη Hong Kong (1968)
Ο ιός που προκάλεσε την πανδημία του 1968, πρωτοεμφανίστηκε στο Χόγκ Κόνγκ τον Ιούλιο και επεκτάθηκε στη νοτιοανατολική Ασία, ενώ τον Σεπτέμβριο οι στρατιώτες που γύριζαν από το Βιετνάμ τον έφεραν στις ΗΠΑ.
Η νόσος προκάλεσε παγκόσμια κινητοποίηση, υπό τον συντονισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Από τον Νοέμβριο 1969 τέθηκαν στην διάθεση τα εμβόλια. Όμως η νόσος είχε πάρει μαζί της μεταξύ 500.000 – 1.000.000 ανθρώπους.
● Ρωσική γρίπη (1977-1978)
Και η «Ρωσική γρίπη» παρά το όνομα της, άρχισε από τη Βόρεια Κίνα τον Μάιο του 1977 και μέχρι το Δεκέμβριο του 1978 είχε εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο. Στοίχισε τη ζωή σε περίπου 1.000.000 ανθρώπους παγκοσμίως, ενώ περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στα παιδιά και τους εφήβους! Το 1979 παράχθηκε εμβόλιο που κάλυπτε και τα στελέχη του ιού.
«Οι φονικές πανδημίες γρίπης του 21ου αιώνα»
Καθώς η γρίπη συνεχίζει τον «καλπασμό» της στην Ιστορία…
● Η Γρίπη των Πτηνών (2003-2004)
Από το 1997 παρουσιάστηκαν στο Χόνγκ-Κονγκ κρούσματα γρίπης των πτηνών από τον υπότυπο Η5Ν1 σε ανθρώπους, όπου νόσησαν και απεβίωσαν 18 άτομα. Σποραδικά κρούσματα εμφανίστηκαν το 2003. Αλλά την άνοιξη του 2004 ξεκίνησε από το Βιετνάμ νέα πανδημία με ένα ισχυρά παθογονικό στέλεχος του ιού Η5Ν1 των πτηνών.
Η νόσος μεταδόθηκε αρχικά στις γειτονικές χώρες και στη συνέχεια στην Ευρώπη και την Αφρική. Μέχρι τον Μάρτιο του 2006 από τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας έχουν καταγραφεί 176 επιβεβαιωμένα κρούσματα Η5Ν1 σε ανθρώπους, από τα οποία 94 κυρίως νέοι άνθρωποι, απεβίωσαν.
● Νέος ιός Η1Ν1 ή γρίπη των χοίρων (2009-2010)
Στις 11 Ιουνίου 2009 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τον ανακοίνωσε ως πανδημία. Η γρίπη οφείλεται σε έναν ιό που εμφανίστηκε το 2009 στο Μεξικό και προσβάλλει τους ανθρώπους. Αρχικά, η γρίπη ονομάστηκε γρίπη των χοίρων, γιατί ο ιός περιέχει γονίδια από τον ιό της γρίπης των χοίρων, των πτηνών και των ανθρώπων σε έναν συνδυασμό που δεν είχε εμφανιστεί μέχρι τότε.
Επίσημα η πανδημία έληξε στις 10 Αυγούστου 2010 με περίπου 18.500 απώλειες. Ο Η1Ν1 δίδαξε στην επιστημονική κοινότητα πόσο γρήγορα μπορεί να εξελιχθεί ένας ιός σε πανδημία, κατά τον 21ο αιώνα.
Ασθένειες που «δεν υπάρχουν» αλλά.. «υπάρχουν»
«Η μάστιγα του AIDS» (1981- Σήμερα)
Πάμε πίσω περίπου 40 χρόνια. Το 1981, μια ασθένεια που προκαλούσε τον θάνατο, έκανε την εμφάνιση της στον κόσμο. Οι επιστήμονες, δεν γνώριζαν πολλά για την εξάπλωση, την εξέλιξη και την αντιμετώπιση της. Το μόνο που ήξεραν όλοι από την αρχή, ήταν ότι η πρόληψη ήταν πολλή σημαντική και μπορούσε να σώσει ζωές.
Τη στιγμή που χανόταν κόσμος και θεραπεία δεν υπήρχε, η τακτική που υιοθετήθηκε για να προφυλάξει τους πολίτες ήταν αυτή του τρόμου. Ο δρεπανοφόρος χάρος, οι τάφοι, ακόμα και το κρεβάτι του νεκροτομείου, χρησιμοποιήθηκαν ως εκφοβιστικά μέσα στις διαφημιστικές καμπάνιες. Ενημερωτικά φυλλάδια μοιράζονταν στον Ι.Κ.Α ή εσωκλείονταν στους φακέλους με τους λογαριασμούς της Δ.Ε.Η!
Επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι ο ιός της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας HIV, ο ιός του AIDS προήλθε από την Κεντροδυτική Αφρική κατά τον 20ο αιώνα, ενώ αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά το 1981 από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η εξάπλωση του HIV έχει πάρει το χαρακτήρα πανδημίας, καθώς έχουν χαθεί περίπου 30 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για το 2018, στο τέλος του έτους, 37,9εκ. άνθρωποι ζούσαν με τον ιό HIV, εντός του 2018 μολύνθηκαν με τον ιό 1,7 εκ. άτομα και 770.000 άνθρωποι απεβίωσαν από αίτια που συνδέονται με τον HIV.
«Ελονοσία ή Μαλάρια»
Μεταδίδεται κυρίως από τσίμπημα κουνουπιού και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα υγείας στον κόσμο, αφού σχετίζεται σε μεγάλο ποσοστό με την φτώχεια και τις ελλιπείς συνθήκες διαβίωσης.
Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, το 2010 αναφέρθησαν περίπου 219 εκατομμύρια κρούσματα ελονοσίας παγκοσμίως και 660.000 θάνατοι, οι περισσότεροι των οποίων αφορούσαν παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών, ενώ στην Αφρική κάθε λεπτό ένα παιδί πεθαίνει από ελονοσία.
Σύμφωνα με το ΚΕΕΛΠΝΟ, στην Ελλάδα η νόσος εκριζώθηκε το 1974, μετά από εντατικό και επίπονο πρόγραμμα καταπολέμησης. Έκτοτε, καταγράφονται στην Ελλάδα ετησίως περίπου 20-50 περιστατικά που σχετίζονται στη μεγάλη τους πλειονότητα με ταξίδι ή παραμονή σε ενδημική για την ελονοσία χώρα.
«Φυματίωση- λευκός θάνατος»
Μια νόσος των πνευμόνων που συνόδευε πάντα την ανθρωπότητα, αφού ίχνη της συναντήθηκαν στις μούμιες των αιγυπτιακών πυραμίδων (2.400 πΧ.) αλλά και σε οστά του νεολιθικού ανθρώπου (3.700 π.Χ.), του ανθρώπου του Νεάντερταλ. Ο Ιπποκράτης περιέγραψε τη νόσο ως “φθίση”, που τη θεώρησε ως την πλέον συχνή και ευχερώς μεταδιδόμενη νόσο, που σχεδόν, πάντα, οδηγεί στον θάνατο.
Προσβάλλει περισσότερα από 9 εκατ. άτομα προκαλώντας περισσότερους από 1.5 εκατ. θανάτους το χρόνο παγκοσμίως, ενώ περίπου δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι θεωρούνται φορείς. Διατίθεται δραστική θεραπεία αλλά απαιτεί λήψη φαρμάκων τουλάχιστον για 6 μήνες, προκαλώντας έτσι σοβαρά προβλήματα συμμορφώσεως σε μεγάλη αναλογία ασθενών.
«Λέπρα ή νόσος του Χάνσεν»
Το μυκοβακτήριο της λέπρας ανακαλύφθηκε το 1873 από το Νορβηγό γιατρό Γκέρχαρντ Αρμάουερ Χάνσεν. Ως τότε πολλοί νόμιζαν ότι ήταν κληρονομική. Ο Χάνσεν συμπέρανε τη μολυσματικότητά της και έδειξε ότι ήταν δυνατόν να ελεγχθεί κάπως, αν οι πάσχοντες απομονώνονταν.
Όλοι θυμόμαστε την τηλεοπτική σειρά «Το Νησί», όπου μας γύρισε στο 1903, στην εποχή που η Σπιναλόγκα αποτέλεσε την ιδανική λύση για να απομακρυνθούν από τον υγιή πληθυσμό αρχικά οι 250 Κρήτες νοσούντες χανσενικοί και αργότερα άνθρωποι από άλλες χώρες. Δεν γνώριζαν τότε, ότι το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού έχει φυσική ανοσία στην ασθένεια και ότι ο κίνδυνος μόλυνσης ήταν πολύ μικρότερος από όσο νόμιζαν. Όμως, παρότι θεραπεία δεν υπήρχε, άνθρωποι παντρεύτηκαν και έκαναν παιδιά, μερικά εκ των οποίων μεγάλωσαν εκεί αλλά δεν νόσησαν ποτέ.
Η νόσος δεν έχει εξαλειφθεί τελείως από τον κόσμο. Έχει όμως μειωθεί κατά περίπου 95% παγκοσμίως, χάρη στη διαθεσιμότητα της πολυ-φαρμακευτικής αγωγής. Ωστόσο περίπου 1.000 άτομα νοσούν καθημερινά κυρίως σε χώρες της Ασίας, της Αφρικής και χώρες της Νότιας Αμερικής.
Στην Ελλάδα συνεχίζει να απειλεί την χώρα λόγω της συχνότητας εμφάνισης της στην Ανατολική Μεσόγειο, στην Τουρκία και την Αίγυπτο. Σε αυτές τις περιοχές καταγράφονται τέσσερα κρούσματα λέπρας ανά 100.000 πληθυσμού, αριθμός που θεωρείται υψηλός σήμερα.
Το 2011, τέσσερις περιπτώσεις λέπρας εντοπίστηκαν από τους δερματολόγους του Νοσοκομείου του Ρίου. Επρόκειτο για μια οικογένεια με μικρά παιδιά από την αλλοδαπή, που διέμενε τότε στην Ελλάδα τα τελευταία 10 χρόνια και παρουσίαζε δερματολογικά συμπτώματα. Δεν είναι τυχαίο γιατί η επώαση της νόσου φτάνει ακόμα και τα 20 χρόνια!
«O ιός του SARS» (2002-2003)
Ένα είδος κορωναϊού, που προσβάλει το αναπνευστικό σύστημα, ο ιός του SARS που χτύπησε την Ασία το 2003 είναι αυτός που έκανε δημοφιλή τη χειρουργική μάσκα. Προτού τεθεί υπό περιορισμό, πρόλαβε να εξαπλωθεί σε περισσότερες από είκοσι χώρες της Βόρειας και Νότιας Αμερικής, Ευρώπης και Ασίας.
Μέσα σε 6 μήνες, σημειώθηκαν 774 θάνατοι και πάνω από 8.000 κρούσματα. Η κατάσταση καταλάγιασε τον Ιούλιο του 2003.
«Mers» (2012- Σήμερα)
Άλλος ένας κορωναϊός που προσβάλει το αναπνευστικό σύστημα, εκδηλώθηκε στη Μέση Ανατολή το 2012 και μέχρι σήμερα έχει προκαλέσει τον θάνατο περίπου 850 ανθρώπων.
Οι επιστήμονες δεν είναι ακόμη σίγουροι με ποιον ακριβώς τρόπο ο ιός MERS μεταδίδεται στους ανθρώπους. Ωστόσο, έχει βρεθεί σε νυχτερίδες και καμήλες, από όπου πιστεύεται ότι ξεκίνησε, μολύνοντας ανθρώπους, οι οποίοι ήλθαν σε επαφή με αυτά τα ζώα.
Διαφέρει από τον SARS-CoV, αλλά και από τους υπόλοιπους κοροναϊούς που έχουν απομονωθεί μέχρι σήμερα από τον άνθρωπο, αλλά έχει κατά κάποιον τρόπο περιοριστεί.
Ωστόσο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η διεθνής κοινότητα ανησυχούν όλο και περισσότερο για την εξάπλωση του, κυρίως μέσω των αεροπορικών ταξιδιών, μεταξύ των ανθρώπων σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη.
«SARS-CoV-2» (2019-Σήμερα)
Το εν εξελίξει ξέσπασμα του νέου κορωνοϊού, έγινε η αιτία να αποκαλυφθούν τα τρωτά σημεία των συστημάτων υγείας παγκοσμίως και έχει χαρακτηριστεί πανδημία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Είναι ένας ιός, που για άλλη μια φορά ξεκίνησε από την Κίνα και έχει ομοιότητες με τον SARS και τον MERS καθώς προσβάλει και αυτός το αναπνευστικό σύστημα. Όμως τα στοιχεία για αυτόν ακόμη διαμορφώνονται. Περισσότερες από 190 χώρες έχουν επιβεβαιώσει μέχρι στιγμής περιπτώσεις κρουσμάτων Covid-19.
Κατά κοινή ομολογία, η διαύλος επικοινωνίας μεταξύ των χωρών, διευκολύνει την ταχεία μετάδοση και η απομόνωση φαίνεται να είναι μια θετική μέθοδος μη εξάπλωσης του.
«Σε αυτή τη φάση αρκεί ένας άνθρωπος σε ένα αεροδρόμιο για να ξεκινήσει μια πανδημία» Τζένιφερ Ρον- Βρετανή ερευνήτρια.
Έως σήμερα το απόγευμα Δευτέρας 30.03.2020, 753.500 περίπου άτομα έχουν μολυνθεί παγκοσμίως, ενώ ο αριθμός των ανθρώπων που επιβεβαιώθηκε ότι νόσησαν και δεν τα κατάφεραν είναι σχεδόν 36.280 και πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα μεγαλώσει και άλλο. Ωστόσο, ως νότα αισιοδοξίας, τουλάχιστον 158.783 ασθενείς θεωρούνται πλέον αποθεραπευμένοι.
Το επίκεντρο του κοροναϊού είναι σήμερα η Ευρώπη, με τον μεγαλύτερο αριθμό επιβεβαιωμένων κρουσμάτων στην Ιταλία και θανάτων μέχρι στιγμής σχεδόν 11.600 και την Ισπανία (7.340). Η χώρα μας μέχρι σήμερα μετράει 43 θανάτους σε 1.212 κρούσματα.
Εάν τα κρούσματα αυξάνονται με γεωμετρική, εκθετική πρόοδο ή οτιδήποτε άλλο, επαφίεται στη επιστημονική κοινότητα, η οποία δίνει πολλές φορές την άνιση μάχη με το χρόνο, για να ανακόψει την πορεία του θανάτου. Το σίγουρο είναι ότι ώρα με την ώρα και μέρα με την μέρα, τα νούμερα ανεβαίνουν με άγνωστο απολογισμό σε 1 με 2 μήνες.
Θεωρίες VS πραγματικότητα
Με βάση την ιστορία, όσες πανδημίες κι αν προέκυψαν στην πορεία της ανθρωπότητας, αποδόθηκαν σε τιμωρίες από τον Θεό, συνωμοσίες, συγκυρίες ή νομοτέλειες.
Έτσι και σε μια περίοδο κρίσης όπως η σημερινή, εμφανίζεται μια συνωμοσιολογία που πολλές φορές αγγίζει την υπερβολή και βαδίζει σε..επικίνδυνα μονοπάτια. Fake news, ακραίες πεποιθήσεις και σενάρια μαζικής εξόντωσης της ανθρωπότητας, μαζί με υποτιθέμενες θεραπείες, μαντζούνια και κάθε λογής ιατρικά.
Διάφοροι «ειδήμονες κρίσεων» προσπαθούν να επηρεάσουν κυρίως αρνητικά την κοινή γνώμη. Συνήθως όμως δημιουργούν διχασμό, έχθρες ή σπέρνουν τον πανικό. Και ως γνωστόν, ο πανικός αλλοιώνει την ορθή σκέψη.
Κατά κοινή ομολογία, οι κυβερνήσεις και άλλα θεσμικά όργανα κάνουν πράγματα που δεν γνωρίζουμε. Η γνώμη μου είναι επειδή λίγα θα μάθουμε ή και αν μάθουμε πολλά, ακόμη λιγότερα θα καταλάβουμε, καλό είναι όταν παρουσιάζονται κρίσεις, να κυριαρχεί η λογική και η υπευθυνότητα.
Εννοείται πως όλα γίνονται για κάποιον λόγο. Ίσως όμως ο λόγος να αφορά εμάς του ίδιους πρώτα από όλα. Όλοι αποκτούμε ένα μερίδιο ευθύνης από τη στιγμή που ερχόμαστε σε αυτόν τον κόσμο. Ίσως και η φύση, που δεν την σεβόμαστε και που θεωρούμε τόσο δεδομένη, κάθε κάποια χρόνια να ξεσπά, κρούοντας σε όλους εμάς τον κώδωνα του κινδύνου. Ας αναλογιστούμε όλοι τις ευθύνες μας και ας ξεκινήσουμε να εργαζόμαστε για το καλό της φύσης, της πατρίδας, του πλησίον, της ανθρωπότητας και ας αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα με πρακτικότητα και σύνεση.
Το παρήγορο είναι ότι όλες οι πανδημίες που έκαναν την εμφάνισή τους στον κόσμο ανακόπηκαν από τον ίδιο τον άνθρωπο. Με απώλειες, αλλά ανακόπηκαν. Υπάρχουμε. Αρκεί να πούμε ότι κάθε μέρα στον πλανήτη σημειώνονται τουλάχιστον διπλάσιες γεννήσεις απ ότι θάνατοι. Και αυτό μάλλον μας δίνει την ελπίδα.
Η ιατρική επιστήμη έχει γερές βάσεις, εξελίσσεται διαρκώς και θα βρει ξανά τον δρόμο προς τη θεραπεία. Ο νέος ιός δεν είναι παρά μία ακόμη πρόκληση. Γιατί θα υπάρξουν κι άλλες. Δεν θα απομονωθούμε ποτέ από τον υπόλοιπο κόσμο και πάντα έτσι κι αλλιώς, θα αλληλεπιδρούμε μεταξύ μας με κάθε πιθανό τρόπο.
Αυτό που χρειαζόμαστε είναι σωστή αντιμετώπιση των προβλημάτων με συνεχή και έγκυρη ενημέρωση, πρόληψη και προστασία με λειτουργικά μέτρα από τις κυβερνήσεις, επαρκή συστήματα υγείας (να μην χρειάζεται να επιλέγουν οι γιατροί ποιος θα ζήσει και ποιος όχι), άρτια στελεχωμένα κέντρα διαχείρισης κρίσεων, σωστή συνεργασία μεταξύ κρατών, λογικούς, αλτρουιστές και τεχνοκράτες πολιτικούς και κυρίως αλληλεγγύη, κοινωνική συνοχή και ηθική. Αρωγοί είμαστε όλοι εμείς με το αίσθημα ατομικής ευθύνης μας.
Γιατί, όσο υπάρχουμε, η συντονισμένη κοινή προσπάθεια να σπάσουμε την αλυσίδα του κακού είναι σχεδόν..μονόδρομος..
Ας πούμε όμως όχι στην πανδημία πανικού!
Πηγές: Current WHO phase of pandemic alert World Health Organization
https://www.worldometers.info/coronavirus/#countries
www.timesofindia.indiatimes.com
