Τα όπλα στην οικονομική φαρέτρα των κυβερνήσεων

Του Γιάννη Μπέκα*

Με την επέλαση του Covid-19 και τη προσβολή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, πέρα από τις αντιπαραθέσεις περί πολιτικών υγείας (Ανοσία Αγέλης VS Επιπέδωση της επιδημιολογικής καμπύλης του COVID-19), στο τραπέζι των συζητήσεων εισάγεται η πολιτική τόνωσης της οικονομίας. Η παύση κάθε βιομηχανικής δραστηριότητας, οι μαζικές απολύσεις εργαζομένων, οι συνεχώς αναθεωρητικές προς-τα-κάτω εκτιμήσεις του παγκόσμιου ΑΕΠ, οι φτωχές προσδοκίες κερδών των επιχειρήσεων, και η ψυχολογία των καταναλωτών είναι λίγοι μόνο από τους καταλύτες που επιταχύνουν την εισαγωγή της παγκόσμιας οικονομίας μας στην φάση της ύφεσης. Ενδεχομένως, η ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας να διαρκούσε λίγους μήνες παραπάνω, αλλά είχαμε πολλούς άλλους λόγους να βλέπουμε ύφεση στο κοντινό μέλλον, όπως την ανεστραμμένη καμπύλη αποδόσεων, τα μειωμένα επίπεδα εμπορικής δραστηριότητας λόγω του εμπορικού πολέμου ΗΠΑ-Κινας, τα ομόλογα με αρνητικά επιτόκια, … κτλ. Ο μόνος λόγος που οι οικονομολόγοι δεν είχαν χτυπήσει το καμπανάκι συναγερμού είναι επειδή τα επίπεδα ανεργίας βρίσκονταν στα χαμηλότερα τους από τη δεκαετία του 1970.

Το τελευταίο προπύργιο έπεσε. Κυβερνήσεις και Κεντρικές Τράπεζες πρέπει από κοινού να επαναφέρουν την οικονομία και να καλλιεργήσουν ένα αίσθημα ασφάλειας στην παγκόσμια οικονομία, ανατρέποντας την απόσυρση των προγραμματισμένων επενδύσεων. (Ενδεικτικά, οι προβλέψεις μέχρι την ώρα δημοσίευσης του άρθρου είναι πως ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας θα πληγεί -47%, της ενέργειας κατά -208% και των αερομεταφορών κατά -116%, ενώ οι άμεσες ξένες επενδύσεις των πολυεθνικών κολοσσών θα σημειώσουν πτώση μεγαλύτερη από 30% !!)

Καθώς η νομισματική πολιτική των κεντρικών τραπεζών δεν έχει εναπομείνασες δυνάμεις σε αυτό τον πόλεμο, το ενδιαφέρον στρέφεται προς τα δημοσιονομικά όπλα των κυβερνήσεων. Ποια είναι αυτά τα όπλα; Πως μπορούν να χρησιμοποιηθούν; Ποια από αυτά έχουν χρησιμοποιηθεί έως τώρα;

Οι επιταγές, τα αυξημένα επιδόματα ανεργίας, η παράταση πληρωμών στεγαστικών δανείων με παράλληλη διακοπή των εξώσεων, οι αναβολές στη πληρωμή των φοιτητικών δανείων χωρίς επιτόκιο ή χρηματική ποινή, είναι μερικοί μόνο τρόποι παροχής ρευστότητας. Τελικός στόχος είναι η αύξηση των δαπανών, ώστε να κυλίσει η οικονομία.

Η Σιγκαπούρη θα χρηματοδοτήσει με $11,78 δις μέτρα όπως επιταγές σε καθέναν από τους πολίτες της (το ύψος του ποσού είναι ακόμη άγνωστο), οικονομικά βοηθήματα σε επιχειρήσεις προκειμένου αυτές να κρατήσουν τους υπαλλήλους τους, και αναβολή στη πληρωμή του φόρου εισοδήματος.

Η Αμερική με το CARES Act διαθέτει σε νοσοκομεία, μικρές επιχειρήσεις, τοπικές κυβερνήσεις και μεγάλους οργανισμούς το ιλιγγιώδες ποσό των $2 τρις. Για τους Αμερικανούς με ετήσιο εισόδημα μικρότερο από $75,000, θα δοθεί επιταγή ύψους $1,200, για τα παντρεμένα ζευγάρια επιταγή ύψους $2,400 και για κάθε παιδί που έχουν άλλα $500. Υπενθυμίζουμε πως παρόμοιες γιγαντιαίες ενέσεις ρευστότητας υπογράφησαν ως Economic Stimulus Act στις 13 Φεβρουαρίου 2008 (χρηματοδότηση ύψους $168 δις) και ως American Recovery and Reinvestment Act στις 17 Φεβρουαρίου 2009 (χρηματοδότηση ύψους $831δις).

Ωστόσο, δριμεία κριτική έχει ασκηθεί για τις συγκεκριμένες πολιτικές από πολλούς οικονομολόγους για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των οικονομιών μας, υπό το πρίσμα των ενέσεων ρευστότητας, κυρίως διότι το χρήμα που χρησιμοποιείται έχει αποσυνδεθεί από την παραγωγική ισχύ των χωρών και συνεπώς δεν αντανακλά την οικονομική υπεροχή.

Ο κύριος Γιάννης Μπέκας είναι μαθηματικός

@BekasYannisOfficialPage