Μπαίνει η παγκόσμια οικονομία σε νέα επικίνδυνη φάση;

Του Κωνσταντίνου Βέργου

Η άνοδος των επιτοκίων στις ΗΠΑ, την Βρετανία και την ΕΕ είναι αναμφίβολα εκείνο που θα καθορίσει τόσο τους ρυθμούς ανάπτυξης της οικονομίας όσο και της εξέλιξης της ανεργίας στα επόμενα δύο τουλάχιστον έτη. Στις 2 Φεβρουαρίου, τα επιτόκια στις ΗΠΑ καθορίστηκαν από την κεντρική τράπεζα (FED) σε επίπεδα 4,5% από 4,25% που ήταν τον Δεκέμβριο. Αυτή αποτελεί την όγδοη στη σειρά αύξηση επιτοκίων, εκτοξεύοντας κατά 4,5% το κόστος δανεισμού από 0%  που ήταν τον Μάρτιο του 2022. Καθώς η μισή αύξηση του επιτοκίου (δηλαδή από 2,25% σε 4,5%) έγινε από τον Ιούλιο και μετά, θα ήταν λογικό να περιμένουμε τις καταστρεπτικές επιπτώσεις αυτης την μεγάλης αύξησης ότι θα γίνονται ορατές από τα μέσα του καλοκαιριού. Την ιδια εποχή στην Αγγλία τα επιτόκια αυξήθηκαν από 0,75% το Μάρτιο 2022 σε 4% πρόσφατα. Η ΕKT, αντιθετα ειναι η πιο προσεκτική ανεβάζοντας μόνο κατά 2,5% τα επιτόκια ως τώρα.

Να σημειώσουμε ότι η καταστροφική αύξηση των Αμερικανικών επιτοκίων βάσης κατα περιπου 400 μονάδες βασης στο 5,25% τον Ιούνιο του 2006 ήταν εκείνη που οδήγησε στην κατάρρευση της Αμερικάνικης και παγκόσμιας οικονομίας το 2007, και σε μια παγκόσμια κρίση που η ανθρωπότητα χρειάστηκε 10 τρισεκατομμύρια δολάρια και 6 χρόνια για να ξεπεράσει. Τα ιδια μυωπικά βηματα φαίνεται να επαναλαμβάνονται σήμερα με δικαιολογίες τύπου ‘δεν θα επαναληφθεί το ίδιο΄η ‘αγορές είναι θωρακισμένες΄ και άλλες τέτοιες ανεδαφικές κούφιες κουβέντες χαμηλής αξίας, ιδιαίτερα από ανεύθυνους τραπεζίτες και πολιτικούς.

Τι θα πρέπει να περιμένουμε

Η παρούσα πολιτική αύξησης επιτοκίων θα οδηγήσει σε μια διετία έκρηξης της ανεργίας . Η αύξηση της ανεργίας σε 2 χρονια μπορεί να οδηγησει οπουδήποτε μεταξυ +4 και +7 μονάδες στην Αγγλία και αλλες.μεγαλες χωρες, και +7 ως +12 ποσοστιαίες μοναδες σε χωρες του ευρωπαϊκού νοτου.

Οι επιπτώσεις ηδη άρχισαν να φαίνονται στην Αγγλικη και Αμερικανική οικονομία, ιδιάιτερα στην αγορά ακινήτων. Τα νεα δεδομένα στα Αγγλικα ακίνητα, για παράδειγμα,  δειχνουν πτώση του ετησιου ρυθμού αυξησης τιμων σε 1% περιπου. Οι τιμες είναι 3% χαμηλοτερα απο τα υψηλα επιπεδα Αυγουστου 2022. Η ανοδος επιτοκίων συνεχιζεται και αναμένεται να επηρεασει βαθυτερα την αγορα τους μηνες που έρχονται καθως οι αγορές βασίζονται στον τραπεζικό δανεισμο. Υπαρχουν εκτιμήσεις για πτώση τιμων στην Αγγλία ως και 10% κατα το 2023 και εκτιμηση οτι οι τιμες θα επιστρέψουν στα επιπεδα τιμων του 2021. Τα προηγουμενα 9 ετη υπηρξε ετησια μεσοσταθμικη αύξηση τιμων 5%. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις πάντως της αυξησης επιτοκίων στις τιμές ακινήτων, ισως δεν ειναι τόσο εμφανείς σε χωρες όπως η Ελλαδα. Εκείνο που θα πρεπει να περιμένουμε σε οτι αφορα τις τιμες ακινήτων στα επόμενα 3  ετη σε χωρες οπως της Ελλάδος είναι πραγματική υποχώρηση τιμων της ταξης του -7% με -10% συνολικά στην τριετια.  Ομως σε ονομαστικες τιμες, λογω του πληθωρισμού, η υποχώρηση αυτη τιμών δεν θα πολυφανει. Ουσιαστικά οι τιμες θα σταθεροποιηθούν η θα αυξάνονται οριακά, με ρυθμους λιγο μικροτερους του πληθωρισμού. Ολα αυτα υπο την προυπόθεση οτι δεν θα υπάρξει σημαντικη επιπλέον αυξηση επιτοκίων στην ΕΕ κατι που επι του παροντος δεν γνωρίζουμε σε τι βαθμό θα ισχυσει.

Αντίθετα, οι χρηματιστηριακές αγορές είναι σε φάση ΄χωνέματος’ των επιπτώσεων των επιτοκίων στα κερδη των εταιριών, ενω οι πρόσφατες ανακοινώσεις μείωσης προσωπικού από εταιρίες τεχνολογιας, ανοιγουν το δρομο για εκ νεου αύξηση εταιρικών κερδών, εστω και εν μεσω υφεσης.

Κωνσταντίνος Βέργος, Καθηγητής Χρηματοοικονομικών, Πανεπιστήμιο Πόρτσμουθ, Μεγάλη Βρετανία