Η οικονομία του Πόντου

Η γεωγραφική θέση του Πόντου αποτελούσε πλεονέκτημα για το εμπόριο της τότε εποχής, καθώς εκτινόταν από τον ποταμό Παρθένιο της Βιθυνίας έως την οροσειρά Ολγασύς και την Μαύρη Θάλασσα. Η περιοχή του Πόντου άκμασε κυρίως τον 19ο αιώνα, καθώς σύμφωνα με τον Bryer μέχρι το 1869 κινούσε περίπου το 40% του εμπορίου της Περσίας, με το εμπόριο να αποφέρει 200 εκατ. φράγκα ετησίως.

Γεωργία και εμπόριο

Κατά τον 19ο αιώνα η οικονομία του Πόντου στηρίχθηκε κυρίως στη γεωργία και το εμπόριο. Σιτάρι, καλαμπόκι, κριθάρι όσπρια, τυροκομικά, πορτοκάλια, καπνός, δημητριακά, μετάξι και φρούτα ήταν τα κύρια γεωργικά προϊόντα που καλλιεργούνταν και εμπορεύονταν στον Πόντο, με κύριες εμπορικές πόλεις την Τραπεζούντα, την Κερασούντα, τη Πάφρα, και την Αμισό.

Η συνθήκη της Ανδριανουπόλεως (1829), αμέσως μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1828-1829), είχε σαν αποτέλεσμα την άρση κάθε περιορισμού όσον αφορά τη ναυσιπλοΐα στον Εύξεινο Πόντο, δημιουργώντας ακόμη καλύτερες συνθήκες για την ανάπτυξη του εμπορίου στην περιοχή.

Η ναυτιλιακή σύνδεση του Πόντου μέχρι και το Σάουθαπτον, αποτέλεσε σημαντικό πλεονέκτημα για την ανάπτυξη του εμπορίου στην περιοχή, με τις πόλεις Τραπεζούντα, Κερασούντα και Αμισού να διακρίνονται για την εμπορική τους δραστηριότητα. Οι ελληνικές επιχειρήσεις διέθεταν υποκαταστήματα στη Ρωσία, την Περσία, την Αγγλία, την Κωνσταντινούπολη και σε αρκετές πόλεις της Ευρώπης. Η Τραπεζούντα διέθετε την μεγαλύτερη εμπορική κίνηση έως και το 1869 όπου ολοκληρώθηκε η διώρυγα του Σουέζ, με το εμπορικό κέρδος να υποχωρεί στις αρχές του 20ου αιώνα στα 52 εκατ. φράγκα περίπου ετησίως, από τα 200 εκατ. φράγκα ετησίως που ήταν πριν την ολοκλήρωση αυτής.

Σημαντικό μέρος του εμπορίου του Πόντου διεξάγονταν και από το λιμάνι της Αμισού, κυρίως καπνού, όπου από τις 214 επιχειρήσεις της πόλης οι 156 ανήκαν σε Έλληνες. Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε ότι στην Τραπεζούντα υπήρχαν τα προξενεία των κυριοτέρων κρατών της Ευρώπης και οι κεντρικές διευθύνσεις των τηλεγραφείων, ταχυδρομείων, φάρων, τελωνείων και διαφόρων ατμοπλοϊκών εταιριών.

Τράπεζες

Όπως ήταν φυσικό, η έντονη εμπορική ζωή του Πόντου δημιούργησε την ανάγκη για τράπεζες. Οι τρεις μεγαλύτερες τράπεζες ανήκαν σε Έλληνες, στις οικογένειες Γ. Καπαγιαννήδη, Αφοί Φωστηρόπουλου, και Αδάμ Κ. Θεοφύλακτου και Α. Λεοντίδου. Επίσης, λειτουργούσε στην Τραπεζούντα και υποκατάστημα της Τράπεζας Αθηνών και της Οθωμανικής Τράπεζας, της οποίας όμως μέτοχοι ήταν κυρίως Έλληνες και Αρμένιοι.

Η αντίστροφη μέτρηση 

Η ολοκλήρωση της διώρυγας του Σουέζ, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως προπομπός γι’ αυτό που θα ακολουθούσε στις αρχές του 20ου αιώνα για το εμπόριο του Πόντου και τους Ποντίους. Η συνθήκη της Λωζάνης και η έξι μηνών νωρίτερα υπογραφή της Σύμβασης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, σύμφωνα με την οποία προβλεπόταν η υποχρεωτική ανταλλαγή μεταξύ Ελλήνων Ορθοδόξων κατοίκων από την Τουρκία, και μουσουλμάνων κατοίκων από την Ελλάδα, έβαλαν την «ταφόπλακα» στην εμπορική ζωή του Πόντου, κι όχι μόνο. Όσοι Πόντιοι είχαν μεταναστεύσει στην Ρωσική Αυτοκρατορία ή είχαν διαφύγει στην ΕΣΣΔ, μετά από ένα σύντομο διάστημα ακμής που ακολουθήθηκε από σκληρούς διωγμούς από το σταλινικό καθεστώς, αναγκάστηκαν να μετεγκατασταθούν στην Ελλάδα μετά την κατάρρευση της Ένωσης. Άλλο ένα κεφάλαιο της πλούσιας Ελληνικής ιστορίας είχε κλείσει οριστικά με τα πιο μελανά χρώματα, με τις μνήμες όμως να παραμένουν ζωντανές.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •