Εφυγε από κοντά μας γιά πάντα ο διεθνούς φήμης γλύπτης Ανδρέας Παπαχρίστος

Εφυγε ο παγκοσμίου φήμης γλύπτης Ανδρέας Παπαχρίστος, που κηδεύτηκε χτες 20 Φεβρουαρίου, στην Ουγγαρία, σε μια σεμνή τελετή όπου συμμετείχαν στενοί συγγενείς και εκπρόσωποι της Ελληνικης ομογένειας στην Ουγγαρία. Αποτεφρώθηκε σήμερα.

Η τέφρα του θα μεταφερθεί στις Κυκλάδες, όπως είχε ζητήσει στη διαθήκη του.

Ποιός ήταν ο Ανδρέας Παπαχρίστος

Γεννήθηκε στην Λιθιά της Καστοριάς το 1937.

Η Μακεδονική γή, πλούσια σε πολιτισμό και ιστορία, τροφοδότησε με της ρίζες της την ύπαρξή του. Έμεινε πάντοτε δεμένος με τη γή των προγόνων του η οποία τον καθοδήγησε στη θεώρηση της ζωής και του κόσμου. Μία θεώρηση προεχόντως Ελληνική και κατ’ επέκταση πανανθρώπινη.

Ήταν ένδεκα χρονών παιδί όταν η δίνη του εμφυλίου σπαραγμού τον οδήγησε στην Ουγγαρία.

Στην ταινία πορτραίτο «Ο γλύπτης Ανδρέας Παπαχρίστος – Η ζωή και το έργο του», που γυρίστηκε στην Ελλάδα και στην Ουγγαρία το 1985, ο ίδιος αφηγείται τα ακόλουθα: «…Όταν έφθασα στην Ουγγαρία μικρό παιδί και άκουσα τη γλώσσα, φοβήθηκα πολύ γιατί μου θύμισε τα Τουρκικά. Η σκέψη οτι οι συνθήκες που επικρατούσαν στον άγνωστο αυτό τόπο μπορούσαν να με κάνω να ξεχάσω οτι είμαι Έλληνας, μου δημιούργησε έναν πρωτόγνωρο τρόμο. Περνώντας τον πρώτο δύσκολο καιρό της προσαρμογής στον ξένο τόπο, με τρομερές δυσκολίες στην κατανόηση και τη χρήση της γλώσσας, μια ιδέα άρχισε να ριζώνει μέσα μου. Θα γινόμουν γλύπτης. Νόμιζα οτι οι αρχαίοι Έλληνες ήταν όλοι γλύπτες, έτσι δε θα ξεχνούσα ποτέ την καταγωγή μου…»

Ανενδοίαστα λοιπόν για τον προορισμό του, σε ηλικία 16 ετών, σπουδάζει στη Δευτεροβάθμια Σχολή Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών, με δασκάλους το ζωγράφο Λάζλο Μίσκοτς και το γλύπη Γιόζεφ Σομόγκυ (1953-1957).

Συνεχίζει τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης, με δάσκαλο τον γλύπτη Σάντορ Μίκους (1957-1962).

Η όποια δύναμη του ταλέντου του αρχίζει να αναγνωρίζεται από το 1962, όταν εκλέγεται μέλος του Ιδρύματος Τέχνης της Ουγγαρίας. Την δεκαετία 1962-1972 είναι μέλος του «Εργαστηρίου Νέων Καλλιτεχνών» ενώ το 1968 γίνεται δεκτός στην Ένωση Ούγγρων Καλλιτεχνών.

Η αξία της δημιουργίας αρχίζει να φαίνεται γύρω στα 1965, όταν έπαψε να μοιράζεται την καλλιτεχνική του στέγη με άλλους συναδέλφους και έμεινε μόνος.

Την ίδια εποχή, συμμετείχε με αρκετά έργα του σε πολλές εκθέσεις που οργάνωσε το «Εργαστήριο Νέων Καλλιτεχνών» όσο και σε άλλες, σε εθνικό επίπεδο.

Τα γλυπτά του παρουσιάστηκαν το 1965 στη Σουηδία, το 1966 στην Γιουγκοσλαβία και το 1969 στην Μπιεννάλε Νέων στο Παρίσι. Η Μπιεννάλε, ιστορούσε παρελθόν 12 ετών αλλά με δυναμική η οποία την καταξίωσε μέσα στα χρόνια.

Κέρδισε απο νωρίς τα εγκώμια του διεθνούς τύπου

Εγκωμιαστικά και όχι απλώς κολακευτικά ήταν τα σχόλια και οι κριτικές που συγκέντρωσε η συμμετοχή του στην Μπιεννάλε και οι οποίες συνέδεσαν το πρόσωπό του με την παρουσία της Ελλάδας. (Η εφημερίδα Monde έγγραψε οτι «…η Ελλάδα πάλι μας αποζημιώνει με έναν σημαντικό γλύπτη που θα καλύψει το κενό που άφησε δύο χρόνια πρίν, ο χαμός του γλύπτη Γεράσιμου Σκλάβου…«).

Το 1966 τιμήθηκε με το Βραβείο Νέων Καλλιτεχνών, στη Βουδαπέστη, για τη μικρογλυπτική του.

Το 1967 πήρε το Β’ Βραβείο Γλυπτικής σε εθνικό διαγωνισμό και την ίδια χρονιά επίσης βραβεύτηκε για τα σχέδιά του από το «Εργαστήρι Νέων Καλλιτεχνών».

Το 1968 τιμήθηκε με το βραβείο «Μουνκάτσυ» το οποίο θεωρείται και η μεγαλύτερη διάκριση που μπορεί να απονεμηθεί σε ξένο και το 1969 με ένα ακόμη βραβείο από το «Έργαστήρι Νέων Καλλιτεχνών» για τα μικρά έργα του.

Η ώριμη περίοδος και η αγάπη για την πατρίδα

Από το 1971 είναι έντονη η παρουσία του στα καλλιτεχνικά δρώμενα της Ευρώπης, ενώ από το 1982 είναι μόνιμα εγκατεστημένος στην Ελλάδα όπου η διοργάνωση και ολοκλήρωση ατομικών του εκθέσεων προυποθέτει επίπονη και δημιουργική δουλειά.

Αναφέρεται η μεγάλη αναδρομική του έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας σε συνεργασία με τα Υπουργεία Πολιτισμού Ελλάδας – Ουγγαρίας το 1989.

Η ατομική του έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη – Vigaro το 1991 στη Βουδαπέστη.

Η παρουσίαση της δουλειάς του σε μπρούντζο στην γκαλερί Titanium στην Αθήνα το 1992.

Τέλος μνημονεύεται η μεγάλη αναδρομική του έκθεση, με τίτλο «Γλυπτική του Ανδρέα Παπαχρίστου 1969-1990» στο παλιό Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης το 1993, στα πλαίσια των 28ων Δημητρίων που τελούν υπό την αιγίδα του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Εργα σε Δημόσιες Συλλογές

Μεταξύ άλλων, εργα του ειναι και στις ακόλουθεςδημόσιες συλλογές.

Εθνική Πινακοθήκη Ουγγαρίας
Μουσείο Γιάνους Παννόνιους, Πέιτς
Μουσείο Εργατικού Κινήματος, Βουδαπέστη
Μουσείο Φέρεντσυ Κάρολυ, Σέντεντρε
Μουσείο Χέρμαν Όττο, Μίσκολτς
Γκαλερί Χάτβανι, Χάτβαν

Γλυπτά Εργα σε Δημόσιους Χώρους

Τα σημαντικότερα εργα του σε δημόσιους χωρους ειναι τα ακόλουθα.

1964 Βουδαπέστη, ΙΧ, Πλατεία Μαρκουσόφσκι
Προτομή Λάγιος Μαρκουσόφσκι
Ασβεστόλιθος, 65 εκ.
1965 Κέστχελι, Πάρκο Φέστετιτς
Προτομή Κάρολυ Γκόλντμαν
Ασβεστόλιθος, 75 εκ.
1966  Κέτσμεκετ, Γλυπτικός περίπατος
Προτομή Μπέλα Ίβανι Γκρύνβαλντ
1969 Σομπάτχελι, Πάρκο Γιόκαϊ, Ξενοδοχείο Τουρίστ
Καθιστή Γυναίκα
Ασβεστόλιθος, 160 εκ.
1969 Σάλυ, Ινστιτούτο Κινησιοθεραπείας
Μητέρα και παιδιά
Ασβεστόλιθος, 220 εκ.
1969 Βουδαπέστη, V. Υπουργείο Γεωργίας
Κόμμωση
1972 Σέκσαρντ, Επαρχιακή Επιτροπή του Κόμματος των Ούγγρων Σοσιαλιστών Εργατών
Λένιν
Πέτρα, 30 εκ.
1972 Τέβελ, Κοινοτική Επιτροπή του Κόμματος των Ούγγρων Σοσιαλιστών Εργατών
Λένιν
Πέτρα, 30 εκ.
1975 Βουδαπέστη, XIV, Πάρκο Βάργκα Γκιούλα
Οικογένεια
Πέτρα, 180 εκ.
1975 Κόντορος, Κοινοτικό Συμβούλιο
Λένιν
Πέτρα, 65 εκ.
1975 Τάρπα, Πάρκο Κοινοτικού Συμβουλίου
Προτομή Έντρε Μπάιτσι Ζίλινσκι
Ασβεστόλιθος 65 εκ.
1976 Κίσκουνχαλας, Δημοτικό Σχολείο
ΙΙ. Ράκοτσι
Ασβεστόλιθος 65 εκ.
1976 Αλσομπελατέλεπ, Χώρος Παιδικών Διακοπών
ΙΙ. Ράκοτσι
Πέτρα, 65 εκ.
 1976 Κάποσβαρ, Γραφείο Στέγασης Μπεκέφουρεντ
Πλαστικά Γηπέδου
7 στοιχεία, ασβεστόλιθος
1978 Σιγκετμόστορ, Λέσχη του Κόκκινου Μετεωρίτη
Αναμνηστική πέτρα με επιγραφή
Πέτρα 300 εκ.
1980 Μπέρκες, Δημοτικό Σχολείο στην οδό Ράκοτσι ΙΙ
Ράκοτσι
Πέτρα, 70 εκ.
1980 Άσοντ, Πλατεία Απελευθέρωσης
Νίκη (Ανάμνηση Απελευθέρωσης)
Ασβεστόλιθος, 500 εκ.
1980 Έγκερ, Γραφείο Στέγασης Μπάιτσι Ζίλινσκι
Ξαπλωμένη μορφή
Ασβεστόλιθος, 270 εκ.
1981 Σάρβας, Πολιτιστική Στέγη
Προτομή Έντρε Μπάιτσι Ζίλινσκι
Ασβεστόλιθος, 65 εκ.
1981 Βουδαπέστη, ΧΙV, Πάρκο της Πόλης
Προτομή Μίλαν Φούστ
Ασβεστόλιθος, 60 εκ.
1982 Χαϊντουσόμποσλο, Σχολή Επαγγελματικής Γεωργικής Εκπαίδευσης
Τρείς Νεράιδες, Κρήνη
Πέτρα, 270 εκ.
1984 Έστρεργκομ, Πλατεία Ηρώων
Μουσική
Ασβεστόλιθος, 270 εκ.
1984 Σέντεντρε, Πολιτιστική Στέγη Υπουργείου Αμύνης
Κορμός
Ασβεστόλιθος, 115 εκ.
  Σέντεντρε, Παροικία Καλλιτεχνών
Οι τρείς Χάριτες
Ασβεστόλιθος, 220 εκ.
1986 Πέρεγκι Ντούνασορ 30, Ράτσκεβε
Καρυάτιδα
Ασβεστόλιθος, 110 εκ.
1987 Αναπαυμόνενη
Ασβεστόλιθος, 160 εκ.
1988 Πάρκο κολυμβητηρίου, Πακς
Νίκη
Ασβεστόλιθος, 170 εκ.
1989 Ξενοδοχείο Πέντα, ΧΙΙΙ, Βουδαπέστη
Καρυάτιδα
Ασβεστόλιθος, 210 εκ.
1973 Ορόνσκο, Πολωνία
Αναπαυόμενη
Ασβεστόλιθος 140 εκ.
1984 Σεντμαρτονκάτα, Εθνικό Γηροκομείο
Αναπαυόμενη
Ασβεστόλιθος, 70 εκ.
1985 Αθήνα, Μουσείο Ε.Π.Ο.Ν.
Νίκη
Άσπρο μάρμαρο, 170 εκ.
1986 Βουδαπέστη, Πανεπιστημιακή Κλινική
Γιόζεφ Φρόντορ
Προτομή

 

Τι έγραψε η σύζυγος του

Η συζυγος Ισιδωρα Πασαλίδου αφησε το παρακάτω μήνυμα

‘Αποχαιρετήσαμε τον σύζυγο και Πατέρα .

Ανδρέας στα ελληνικά, από μια άποψη σημαίνει και τον ανδρείο , τον ανδρειωμένο, αυτόν που δεν φοβάται. ´Ετσι έζησε ο Ανδρέας Παπαχρίστος, χωρις όρια.

Στον προσωπικό του ιστότοπο ο λόγος του Humbold: «Πρέπει να είσαι αρκετά θαρραλέος ώστε να έχεις απόψεις.»

Το 1972 πήρε μέρος στην Μπιενάλε στο Παρίσι και οι γαλλικές εφημερίδες έγραψαν : «Η Ελλάδα μας δίνει έναν μεγάλο γλύπτη , ο Παπαχρίστος ενώνει την αρχαία ελληνική γλυπτική με τον εικοστό αιώνα ,παρακάμπτοντας τον Χριστιανισμό.»

Πήρε το φως της Πατρίδας του και τους μύθους των Αρχαίων Ελλήνων και τα έκανε μια μεγαλειώδη ΤΕΧΝΗ.

Ήρθε εντεκάχρονο παιδί εκείνα τα πέτρινα χρονια του Εμφυλίου Πολέμου και διδάχτηκε τις Τέχνες, μυήθηκε στην Γλυπτική.

Και μεγαλούργησε .

Κι άνοιξαν τις Πύλες τους για το έργο του τα Μουσεία και οι γκαλερί της Ευρώπης.

Η δεύτερη Πατρίδα του η Ουγγαρία του φέρθηκε απλόχερα σε όλες τις φάσεις της ζωής του, από τα παιδικά του χρόνια ως την κατάληξη του. Της είμαστε ειλικρινά ευγνώμονες.

Καλό ταξίδι Ανδρέα Παπαχρίστο, είσαι εντός μας, δεν θέλουμε, δεν μπορούμε να σε ξεχάσουμε!

Υ.Γ. Η οικογένεια μου κι εγώ θερμά ευχαριστούμε τον κ. Αθανάσιο Σιάνο , εκπρόσωπο της ελληνικής εθνότητας στην Εθνοσυνέλευση Ουγγαρίας και τον σύμβουλο του κ. Σπύρο Άγκαρντι για την ηθική και πρακτική συμπαράσταση στο πένθος της οικογένειας μας.

Ισιδώρα Πασαλίδου’

Ρεπορταζ: new-economy.gr

Σημείωση : Ο ιστότοπος του μεγάλου ποιητή, και πηγη του φωτογραφικού υλικού, βρίσκεται στο papachristos-andreas.com .

Θα μείνει για πάντα στις καρδιές και την ψυχή μας ο μεγάλος αυτός Ελληνας που έκανε την χωρα του περήφανη.

  •  
    348
    Shares
  •  
  •  
  • 348
  •