Μπορεί η επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων να οδηγήσει σε δημογραφική ανάταση την Ελλάδα;

Του Νικου Μπαγιαρτάκη.

Η νέα εποχή που μεταβαίνουμε θα συνοδευτεί από μία σειρά μέτρων που ‘χαν ανασταλεί ή καταργηθεί στην εποχή των Μνημονίων, ένα εξ αυτών των μέτρων είναι η επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων, όπου θα φέρει ένα τέλος στο άθλιο καθεστώς της εργασιακής ζούγκλας που επικράτησε όλο αυτό το χρονικό διάστημα. Αυτή η επαναφορά του μέτρου πέραν της συνεισφοράς σ’ ένα κλίμα ευδιαθεσίας στην μεσαία τάξη όπου αναμφίβολα θα φέρει, αυτό το μέτρο θα ‘χει μεγαλύτερη συνεισφορά πέραν από κάθε άλλο μέτρο θα παρθεί από τούδε κι στο εξής και στο δημογραφικό ζήτημα.

Το Δημογραφικό πρόβλημα

Κατά πολλούς το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το ελληνικό έθνος είναι πρωτίστως και κυρίως το ζήτημα της δημογραφικής συρρίκνωσης. Τα νούμερα από επίσημες διεθνείς στατιστικές αποτυπώνουν ανάγλυφα την τραγική αυτή εικόνα. Σύμφωνα με έκθεση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) ο ελληνικός πληθυσμός είναι ο έκτος γηραιότερος πληθυσμός σ’ όλον τον κόσμο. Στην περίοδο των Μνημονίων ο ελληνικός πληθυσμός είχε στο ισοζύγιο θανάτων-γεννήσεων την πλάστιγγα να γέρνει διαρκώς υπέρ των θανάτων ανά έτος. Το δημογραφικό πρόβλημα φυσικά προϋπήρχε και δεν είναι αποτέλεσμα των Μνημονίων αλλά στην περίοδο τούτη επιδεινώθηκε ραγδαία επί τα χείρω. Ποιοι ήταν οι λόγοι της επιδείνωσης τούτης; Πρώτον το φαινόμενο της «διαρροής εγκεφάλων» (brain drain όπου οι Έλληνες επιστήμονες μαζί με τα πτυχία τους πήραν τα διαβατήρια σε αλλοδαπές προηγμένες χώρες του δυτικού κόσμου κατά κανόνα και ο δεύτερος λόγος είχε να κάνει με την αύξηση της φτώχειας σε οικονομικό επίπεδο στον μέσο βιοτικό επίπεδο του Έλληνα της μεσαίας τάξης και επίσης ότι ο δυτικός τρόπος ζωής με τα κοινωνικά μοντέλα που διαμορφώνουν συνειδήσεις κι αξίες σε μία κοινωνία στόχευαν πρωτίστως σε μία αλόγιστη κατανάλωση κόντρα στην παράδοση, στην οικογένεια. Όπου τοποθετήθηκαν ως κοινωνικά πρότυπα οι λεγόμενοι playboys, τα πολύ αδύνατα κορίτσια κι ο έρωτας έγινε μία διαδικασία όχι για να δημιουργηθεί μία οικογένεια αλλά μία διαδικασία καταναλωτισμού (εξ ου κι πλέον έχουμε σε κάποιες δυτικές χώρες οίκους ανοχής με πλαστικές κούκλες, με ζώα κι ούτω καθ’ εξής).

Η φιλοσοφία της Αυν Ραιντ και η πείνα που ακολούθησε

Στον τελευταίο λόγο έχει να κάνει με την φιλοσοφία της Άϋν Ράντ που ανέπτυξε τον «αντικειμενισμό» (objectivism), θιασώτες της μερικών εξ αυτών είναι ο Μπερνάκι κι ο Άλαν Γκρίνσπαν (αμφότεροι πρώην διοικητές της κεντρικής τράπεζας των Η.Π.Α.-FED). Αξίζει να σταθούμε στον δεύτερο λόγο, όπου η Ελλάδα παρασύρθηκε σε μία δέσμη «μεταρρυθμίσεων» που στρεφόντουσαν κατά της μεσαίας τάξης σε κάθε επίπεδο, όπου επί της ουσίας ήταν μία λιτότητα διαρκείας κάνοντας κατάχρηση της έννοιας «μεταρρύθμισης», αν όχι πλήρη διαστρέβλωση της. Φυσικά η ρητορική που ακολουθήθηκε ήταν η ίδια που πρώτα ξεκίνησε από τον Μπιλ Κλίντον στις Η.Π.Α. και στην συνέχεια επί της διακυβερνήσεως στην Αγγλία του Τόνυ Μπλερ, όπου μιλούσαν για Σοβιετικού τύπου καθεστώς σ’ ότι αφορούσε το λεγόμενο «κοινωνικό κράτος» (βλέπε βιβλίο του Τζέρεμυ Ρίφκιν «Η Κοινωνία του Μηδενικού Οριακού Κόστους», εκδόσεων Ενάλιος) ξεθεμελιώνοντας κάθε κοινωνική παροχή στις χώρες τους. Αμφότεροι, υπέρμετρα οπαδοί της ανοικτής οικονομίας και της παγκοσμιοποίησης (παρεμπιπτόντως ο Κλίντον κατάργησε τον νόμο του Glass-Steagal act όπου ρύθμιζε τους κινδύνους από τις τράπεζες στη δημιουργία φούσκων κι ως συνέπεια είχαμε την Lehman Brothers και την οικονομική κρίση που μετέδωσαν οι τράπεζες με τα προϊόντα τους εις βάρος των πολιτών).

Ο θάνατος του εμποράκου

Ο δεύτερος λόγος που αναφερθήκαμε άνωθεν έχει να κάνει με την φτωχοποίηση μίας μεσαίας τάξης στην χώρα μας αλλά και στον δυτικό κόσμο, όπου γαλουχήθηκε διαφορετικά από τον κόσμο σε τρίτες χώρες. Ο δυτικός πολίτης έχει ως βασικά δεδομένα να κάνει παιδιά παρέχοντας του ένα σωρό από ανέσεις. Φερ’ ειπείν να του εξασφαλίσει ένα ξεχωριστό παιδικό δωμάτιο, να του εξασφαλίσει τις μελλοντικές του σπουδές, να ζήσει το τέκνο με διαφόρου είδους καταναλωτικές ανέσεις, εν γένει. Κάτι το οποίο δεν συμβαίνει στον αντίποδα των πολιτών του τρίτου κόσμου κι ως εκ τούτου επέφερε την δημογραφική άνοδο του τρίτου κόσμου απέναντι στον δυτικό, όπως αντίστοιχα συμβαίνει και στην χώρα μας. Στα Μνημονιακά έτη είχαμε επιδείνωση της δημογραφικής καθόδου καθώς λήφθηκαν μέτρα που είχαν να κάνουν με τις εργασιακές συνθήκες. Όπως τον μη περιορισμό των εργοδοτών σε απολύσεις, τις συμβάσεις εργασίας ευέλικτης απασχόλησης, τον υποκατώτατο μισθό, το πάγωμα τριετιών, τον μη έλεγχο σε χώρους εργασίας και ο μοχλός άσκησης επίτευξης τούτων ήταν η ανεργία, σαφώς. Τούτα ήταν μερικά μέτρα που επιδείνωσαν σε επίσημο επίπεδο αλλά υπήρχαν κι άλλα μέτρα σ’ ανεπίσημο επίπεδο όπως όποιος Έλληνας έχει οικογένεια να θεωρείται ως εμπόδιο της ανέλιξης του στον εργασιακό του χώρο απέναντι σε κάποιον που είναι εργένης (πχ προσφάτως υπήρξε δημοσίευμα  για μία τέτοιες περιπτώσεις σε πολυεθνική εταιρία), αντίθετα με ότι συνέβαινε στις προηγούμενες δεκαετίες όπου ο οικογενειάρχης είχε προνομιακή μεταχείριση στην επαγγελματική του σταδιοδρομία. Εν καιρώ Μνημονίων πολλοί Έλληνες έχοντας μπει σ’ ένα καθεστώς ανεργίας παίρνοντας το επίδομα του ανέργου δεν μπορούσαν παρά να συντηρήσουν τον εαυτό τους κι ως εκ τούτου δεν είχαν σκοπό να δημιουργήσουν μία οικογένεια ή έστω το ανέστειλαν εάν κι εφόσον στην συνέχεια τους κατάφερναν να βρουν μία εργασία μόνιμη. Άλλοι Έλληνες είχαν μπει σε δουλειές με συμβάσεις ορισμένου χρόνου εξαμηνιαίες κι ως εκ τούτου διασφάλιζαν για ένα περιορισμένο διάστημα τα προς το ζην, ανήμποροι να δημιουργήσουν κι τούτοι οικογένεια. Το μέτρο του υποκατώτατου μισθού προκάλεσε την μείωση ανεργίας στους κάτω των 25 ετών αλλά αυτοί οι νέοι δεν ανήκουν κατά κανόνα σε ηλικίες όπου θα δημιουργήσουν οικογένειες αλλά οι πολύ μεγαλύτεροι, όπου απολύθηκαν καθώς ήταν πιο ακριβοί στον όποιον εργοδότη. Τούτες είναι μερικές περιπτώσεις που γοργά έρχονται στον νου σε κάθε νουνεχή ανθρώπου όπου μπορούν να αναφερθούν και δεν δείχνουν το ευρύ φάσμα των περιπτώσεων που αδυνατούσαν να δημιουργήσουν οικογένεια εξ αιτίας της λεγόμενης «απελευθέρωσης της εργασίας».

Συμπέρασμα

Κατά συνέπεια, όπως γίνεται αντιληπτό τα μέτρα που θα ληφθούν στην νέα περίοδο της Ελλάδος που διαδέχεται την λιτότητα της εποχής των Μνημονίων είναι πολύ σημαντικά για την ανακούφιση της μεσαίας ελληνικής τάξης όπου ήταν σε καθεστώς ασφυκτικής πίεσης καθώς ήταν σε μία μέγγενη που όλο και περισσότερο έκλεινε. Η επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων σ΄όλους τους εργασιακούς χώρους είναι πέραν από ανακουφιστική κι ουσιωδώς απαραίτητη για όλο το ελληνικό έθνος καθώς θα βοηθήσει στην επίλυση του κρισιμότερου ίσως ζητήματος και δη του δημογραφικού. Εξ άλλου η όποια συζήτηση περί οικονομίας δεν είναι δυνατόν να γίνει χωρίς την ύπαρξη μίας κοινωνίας.

Και μία κοινωνία που αναπτύσσεται σε δημογραφικό επίπεδο δημιουργεί νεανικά εργατικά χέρια αλλά παράλληλα μία μεγαλύτερη βάση καταναλωτών, έτσι δημιουργούνται δύο μεταβλητές που επηρεάζουν την οικονομική άνοδο μίας χώρας στο μέλλον. Η πιο πετυχημένη γενιά του δυτικού κόσμου ήταν η λεγόμενη γενιά των baby boomers, αυτή η γενιά που βγήκε από τον πόλεμο. Αναπτύχθηκε έχοντας το ψυχολογικό πλεονέκτημα ότι ξεπέρασε έναν πόλεμο και επέζησε, όπου ο πόλεμος είναι η πιο σκληρή κατάσταση για τον άνθρωπο, όπως γίνεται πλήρως αντιληπτό στον καθέναν μας. Ενώ η σημερινή γενιά των λεγόμενων milleniums (γεννημένοι το 2.000 κι εκ τότε) έχει το ψυχολογικό μειονέκτημα (ντεσαβαντάζ) ότι ζούσε σε μία εποχή οικονομικής ευμάρειας και στη συνέχεια οδηγήθηκε σε μία οικονομική καταστροφή, όπου πολλοί έχουν παρομοιάσει την οικονομική αυτή καταστροφή κι ως έναν άλλου είδους πολέμου. Στην νέα εποχή μετάβασης μετά τα Μνημόνια οφείλουμε ως κοινωνία το μειονέκτημα αυτού του»πολέμου» που περάσαμε να το μετατρέψουμε σε πλεονέκτημα ούτως ώστε να δημιουργηθεί ένα νέο φαινόμενο baby boom στην Ελλάδα μας.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •