Αποτελεί απειλή για τον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο μια πιθανή κατάρρευση της τουρκικής οικονομίας;

Από την εκλογή του Donald Trump τον Νοέμβριο του 2016, η παγκόσμια οικονομία άρχισε σταδιακά να κλονίζεται. Το μότο «πρώτα η Αμερική» γίνεται αισθητό όσο ποτέ με τις αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου, οι οποίες μέχρι στιγμής, βάση των επίσημων στοιχείων για την αμερικανική οικονομία, τον δικαιώνουν. Η ανεργία στις ΗΠΑ έχει υποχωρήσει σε χαμηλό τεσσάρων δεκαετιών και πλέον, η αμερικανική οικονομία είναι και πάλι ισχυρή, ενώ την Παρασκευή ο δομικός πληθωρισμός σε ετήσια βάση ενισχύθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Σεπτέμβριο του 2008.

Η πρόσφατη εξουσιοδότηση του Αμερικανού προέδρου για διπλασιασμό των δασμών στις τουρκικές εισαγωγές αλουμινίου και χάλυβα, σε 20% και 50% αντίστοιχα, πυροδότησε ένα κύμα ρευστοποιήσεων στα διεθνή χρηματιστήρια, και κυρίως στον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο. Πόσο όμως η κρίση της τουρκικής οικονομίας αποτελεί απειλή για το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα;

Οι αριθμοί της τουρκικής οικονομίας

Προτού εξετάσουμε το πως και το γιατί η κρίση της τουρκικής οικονομίας αποτελεί κίνδυνο ή όχι για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, αξίζει να ρίξουμε μια ματιά σε κάποια σημαντικά στοιχεία της δέκατης έβδομης οικονομίας στον κόσμο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του περασμένου Μαρτίου, η τουρκική οικονομία καταγράφει ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 7,4%, με το δημόσιο χρέος ως προς το ΑΕΠ να ανέρχεται στο 28,3% (στοιχεία Δεκεμβρίου 2017). Ο πληθωρισμός τρέχει με ρυθμό 15,85% (Ιούλιος 2018), με το βασικό επιτόκιο της κεντρικής τράπεζας να αυξάνεται πρόσφατα στο 17,75%.

Ιδιαίτερης σημασίας αποτελεί το παρακάτω γράφημα, καθώς σε αυτό απεικονίζονται τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της κεντρικής τράπεζας, τα οποία από τις αρχές του έτους έχουν υποχωρήσει στα $131,0 δισ. από τα $140,0 δισ., αντικατοπτρίζοντας τις μάταιες προσπάθειες που καταβάλει η κεντρική τράπεζα της χώρας προκειμένου να «φρενάρει» την πτώση της τουρκικής λίρας.

Πηγή γραφήματος:www.tradingeconomics.com

Μπορεί το δημόσιο χρέος της χώρας ως προς το ΑΕΠ να είναι μικρό, αυτό όμως το οποίο προκαλεί έντονο προβληματισμό είναι το ιδιωτικό χρέος ως προς το ΑΕΠ, με αυτό να ανέρχεται από το 140,7% το 2010 στο 170,8% το 2016. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις στην Τουρκία μειώθηκαν απότομα από το ανώτατο ύψος των σχεδόν 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2015 σε περίπου 11 δισεκατομμύρια δολάρια το 2017, σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Εμπορίου και Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών UNCTAD.

Το τουρκικό χρηματιστήριο, η λίρα, και τα ομόλογα

Από τις αρχές τους έτους, ο δείκτης BIST 100 στο χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης υποχωρεί 17,68%, προεξοφλώντας κατά ένα μεγάλο ποσοστό την κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου, αλλά και την αύξηση του γεωπολιτικού ρίσκου. Στα τέλη του προηγούμενου μήνα, η κεφαλαιοποίηση του τουρκικού χρηματιστηρίου ανερχόταν περίπου στα $160 δισ., με την συμμετοχή των ξένων επενδυτών να ανέρχεται στο 64%. Πραγματικά μεγάλη η συμμετοχή των ξένων επενδυτών στην κεφαλαιοποίηση του χρηματιστηρίου της γείτονος χώρας, σχεδόν αντίστοιχη με αυτή του ελληνικού. Τα ξένα κεφάλαια τα οποία έχουν επενδύσει σε τουρκικές μετοχές έχουν εγκλωβιστεί, καταγράφοντας ζημιές τόσο από την πτώση της αξίας των μετοχών, όσο και από την διολίσθηση της τουρκικής λίρας έναντι των υπόλοιπων νομισμάτων, και κυρίως του δολαρίου.

Πηγή γραφήματος:www.investing.com

Ακόμη χειρότερη είναι η κατάσταση όσο αφορά την ισοτιμία του δολαρίου έναντι της τουρκικής λίρας, καθώς το αμερικανικό νόμισμα ενισχύεται από τις αρχές του έτους κατά 68,95%.

Πηγή γραφήματος:www.investing.com

Ακόμη πιο σημαντική όμως είναι η αύξηση της απόδοσης του δεκαετούς κρατικού τουρκικού ομολόγου, καθώς από το 11,5% περίπου που βρισκόταν στις αρχές του έτους, έχει εκτοξευθεί στο 20,67%, καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό την Παρασκευή, στο 22,80%. Η αύξηση του κόστους δανεισμού της Τουρκίας προφανώς και δεν προκαλεί ιδιαίτερες ανησυχίες σε περίπτωση default, καθώς λίγο πάνω από το 20% αυτού κατέχεται από ξένους επενδυτές, ενώ το υπόλοιπο αποτελεί εσωτερικό χρέος. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως το ένα τρίτο των κεφαλαίων που έχουν δανειστεί οι τουρκικές τράπεζες είναι σε ξένο νόμισμα, επιβαρύνοντας την ήδη επιβαρυμένη κατάσταση.

Πηγή γραφήματος:www.investing.com

Το πρόβλημα των ευρωπαϊκών τραπεζών

Ο επικείμενος διπλασιασμός των δασμών από τις ΗΠΑ σε εισαγωγές αλουμινίου και χάλυβα από την Τουρκία, οδήγησε αυτόματα σε ένα κύμα ρευστοποιήσεων από την Ασία έως τις ΗΠΑ. Το μεγαλύτερο πλήγμα όμως δέχθηκαν οι ευρωπαϊκές τράπεζες, και κυρίως αυτές των BBVA, UniCredit, και BNP Paribas, με τον πρώτη να κλείνει την Παρασκευή στα 5,64 ευρώ με πτώση 5,16%, της δεύτερη στα 13,58 ευρώ με πτώση 4,73%, και η τρίτη στα 52,56 ευρώ με πτώση 2,99%.

Η στοχοποίηση των παραπάνω τραπεζών, προήλθε από δημοσίευμα των Financial Times μια ημέρα νωρίτερα, αναφέροντας τις εν λόγω τράπεζες ως με την μεγαλύτερη έκθεση στην Τουρκία. Την επόμενη μέρα, η ΕΚΤ εξέφρασε τις ανησυχίες της για τις επιπτώσεις της τουρκικής κρίσης στις ευρωπαϊκές τράπεζες, επιβεβαιώνοντας το δημοσίευμα των Financial Times, και πυροδοτώντας κύμα ρευστοποιήσεων στον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο.

Σύμφωνα με την Διεθνή Τράπεζα Διακανονισμών (BIS), η έκθεση των ισπανικών τραπεζών στην Τουρκία ανέρχεται περίπου στα $82 δισ. δολάρια, και των ιταλικών στα $17 δισ. περίπου. Φυσικά, τα $97 δισ. της έκθεσης των ιταλικών και ισπανικών τραπεζών στην Τουρκία, αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στα 20 τρισ. ευρώ και πλέον assets των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών.

Χαρακτηριστική αποτελεί η δήλωση της BBVA, σύμφωνα με την οποία η πτώση της τουρκικής λίρας κατά 10% αφαιρεί δύο μονάδες βάσης από τον δείκτη CET1, ο οποίος στο πρώτο εξάμηνο του έτους διαμορφώθηκε στο 10,8%.

Πρόσφατη έκθεση της Credit Suisse, ανέφερε ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί κίνδυνο για την UniCredit, καθώς η υποτίμηση της λίρας θα μπορούσε να πλήξει περαιτέρω τον δείκτη CET1, ο οποίος ήταν χαμηλότερος των εκτιμήσεων στα τέλη Ιουνίου. Τέλος, σχετικά με την UniCredit, η Goldman Sachs μετά τα αποτελέσματα τριμήνου της τράπεζας, ανέφερε ότι η θυγατρική της στην Τουρκία (Yapi Kredi) παραμένει ευάλωτη από άποψη κεφαλαίων. 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα των ανησυχιών που επικράτησαν την Παρασκευή σχετικά με τον τραπεζικό κλάδο, αποτελεί το συμβόλαιο επί του τραπεζικού δείκτη του Eurostoxx 600, το οποίο ολοκλήρωσε με απώλειες 1,89%, πραγματοποιώντας όγκο 23,1 χιλ. συμβολαίων, τα διπλάσια και παραπάνω έναντι της προηγούμενης μέρας (10,9 χιλ. συμβόλαια).

Συμπέρασμα

Όπως προκύπτει από τα παραπάνω, σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα μπορεί η κατάσταση του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου να δείχνει δυσοίωνη, αλλά ίσως να μην είναι για τους εξής λόγους: Πρώτον, τα αποτελέσματα τριμήνου των ευρωπαϊκών τραπεζών ήταν σε γενικές γραμμές καλύτερες των εκτιμήσεων των αναλυτών, με τον δείκτη P/E του επόμενου δωδεκαμήνου να διαμορφώνεται στο 10, και την τιμή προς λογιστική αξία στο 0,76. Δεύτερον, η επιβολή κυρώσεων και δασμών από τις ΗΠΑ προς την Τουρκία, προφανώς και γίνεται για διπλωματικούς κι όχι οικονομικούς λόγους, μιας και το εμπορικό ισοζύγιο των ΗΠΑ με την Τουρκία είναι πλεονασματικό. Τρίτον, ακόμη κι εάν τα πράγματα φθάσουν στο απροχώρητο για τις προαναφερόμενες τρεις τράπεζες, η ΕΚΤ θα αναγκαστεί με διάφορους τρόπους να τις στηρίξει, προκειμένου να αποτρέψει ένα φαινόμενο μετάδοσης για τον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο. 

Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενες συνεδριάσεις είναι κρίσιμες, καθώς εάν συνεχιστούν οι ρευστοποιήσεις στις ευρωπαϊκές τραπεζικές μετοχές, τότε τα πράγματα θα είναι πολύ χειρότερα για τον τραπεζικό κλάδο, προεξοφλώντας ίσως την κατάρρευση της τουρκικής οικονομίας, και την προσφυγή της για ακόμη μία φορά στην αγκαλιά του ΔΝΤ, με την αμερικανική διπλωματία να θριαμβεύει και πάλι. 

Θεόδωρος Σεμερτζίδης, CEFA

Τα παραπάνω εκφράζουν προσωπικές απόψεις, και δεν αποτελούν προτροπή για αγορά, πώληση ή διακράτηση οποιασδήποτε κινητής αξίας.

Πηγές
www.bloomberg.com
www.reuters.com
www.cnbc.com
www.tradingeconomics.com
www.investing.com




12Shares