Ειναι ντροπή το γυμνό σώμα τελικά; Ο συμβολισμός του γυμνού σώματος από την Ελληνική αρχαιότητα

Όλοι έχουμε παρατηρήσει αγάλματα από την αρχαιότητα. Αγάλματα με τέλεια σωματικά χαρακτηριστικά, χαρακτηριστικά αρμονικά και συμμετρικά δεμένα μεταξύ τους που προκαλούν δέος και θαυμασμό. Αγάλματα που απεικονίζουν μια αθλητική δραστηριότητα και την σκληρή προσπάθεια του αθλητή.

Τα αγάλματα αυτά δεν παρουσιάζουν τίποτα διαφορετικό από αυτό που έβλεπαν οι καλλιτέχνες της εποχής. Και αυτό που έβλεπαν ήταν ένα όμορφο γυμνασμένο σώμα που αποτελούσε καθρέπτη της ψυχής και απεικόνιζε τις ατελείωτες ώρες που αφιέρωναν οι αθλητές στο γυμνάσιον αλλά και τις ψυχικές τους αρετές που φαίνονταν με τη σκληρή προσπάθεια για την κατάκτηση της νίκης.

Και καθώς παρατηρούμε τα αγάλματα, δεν μας σοκάρει το γυμνό. Και όπως θεωρούμε φυσικό να βλέπουμε γυμνά αγάλματα, έτσι ήταν φυσικό στην αρχαιότητα να βλέπουν γυμνά σώματα κατά τη διάρκεια των αγώνων. Έτσι οι καλλιτέχνες αποτύπωσαν στον χρόνο την ομορφιά, την δύναμη, το πάθος, τον ζήλο και την αγωνιστική διάθεση του έλληνα αθλητή.

Στην αρχαία Ελλάδα το γυμνό σώμα δεν ήταν ντροπή αλλά υπερηφάνεια. Το σώμα καθρέπτιζε τις ψυχικές αρετές, την ανδρεία και την αφοσίωση στους στόχους. Ντροπή για τους αρχαίους έλληνες δεν ήταν το γυμνό σώμα αλλά το αγύμναστο ή ασύμμετρο σώμα γιατί έδειχνε άνθρωπο χωρίς μόρφωση και καλλιέργεια.

Το καλά γυμνασμένο σώμα αποτελούσε δώρο θεού. Οι θεοί, οι δημιουργοί του κόσμου και δημιουργοί των αγώνων ευχαριστιούνταν με το τέλειο γυμνό σώμα σύμφωνα με την αντίληψη των αρχαίων. Και για αυτόν ακριβώς το λόγο οι νικητές των αγώνων παρομοιάζονταν με θεούς.

Το ωραίο γυμνασμένο σώμα ήταν άξιο θαυμασμού και απεικόνιζε την αρετή και την ανδρεία. Επίσης έδειχνε την σκληρή προσπάθεια των αθλητών στο γυμνάσιον (γυμναστήριο). Η λέξη γυμνάσιον σήμαινε το χώρο όπου οι αθλητές ασκούνταν γυμνοί.

Ο κάθε αθλητής στο γυμνάσιο μάθαινε να χρησιμοποιεί το γυμνό του σώμα για να γίνει πιο γρήγορος, ευέλικτος, δυνατός, ευλύγιστος, αρμονικός, αρρενωπός έτσι ώστε να αποτελέσει παράδειγμα σωματικής ομορφιάς και ανδρείας. Οι αθλητές στο γυμνάσιον και τους αγώνες, έβγαζαν τις στρατιωτικές στολές και έμεναν γυμνοί για να απαλλαγούν από τα πάθη τους και να παλέψουν σκληρά για την βελτίωση των ψυχικών τους χαρακτηριστικών.

Η γυμνότητα συμβόλιζε την απαλλαγή από τα δεσμά της ύλης για να νιώσει ο αθλητής ελεύθερος. Ο συμβολισμός αυτός, είχε προέκταση και στην καθημερινή ζωή των αθλητών όπου ο καλός μελλοντικός πολίτης έπρεπε να γυμνάζεται στο στίβο της ζωής για να βελτιώσει τις ατέλειες του και να νιώσει ελεύθερος πολίτης.

Η γυμνότητα δεν είχε μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Το να έρχεται το σώμα σε επαφή με τον αέρα και τον ήλιο ήταν ιδιαίτερα ευεργετικό για την υγεία σύμφωνα με τους αρχαίους έλληνες. Επίσης διευκόλυνε τις σωματικές κινήσεις και οι αθλητές δεν μπορούσαν να αποκρύψουν τις ατέλειες του σώματός τους. Το αγύμναστο ή άσχημα γυμνασμένο σώμα αποτελούσε πηγή έμπνευσης για τους σατιρικούς ποιητές και καλλιτέχνες της εποχής.

Η κοινωνία ήταν σκληρή και δεν συγχωρούσε το αγύμναστο σώμα. γι αυτό οι αθλητές φρόντιζαν να γυμνάζουν όλο τους το σώμα για να αποφύγουν τα δυσάρεστα αποτελέσματα από την μονομερή και ασύμμετρη άσκηση.

Έτσι δεν υπήρχε περιθώριο παραμέλησης του. Το όμορφο σώμα ευχαριστούσε τους θεούς και εφόσον ευχαριστούσε τους θεούς, ευχαριστούσε και τους θνητούς.

Το γυμνό σώμα για τους λαούς της Ανατολής αποτελούσε αρχή κακών, για τους αρχαίους έλληνες όμως απεικόνιζε την επικοινωνία με τους θεούς και αποτελούσε πηγή ανδρείας και σοφίας. Κανένας δεν μπορούσε να κατανοήσει την πραγματική αξία του γυμνού σώματος. Ήταν αδιανόητο να γίνουν αγώνες χωρίς γυμνούς αθλητές γιατί θα έχαναν την ιερότητα τους. Για τους έλληνες δεν ήταν ντροπή να γυμνάζεται ή να αγωνίζεται κάποιος γυμνός γιατί ο αθλητής ήταν ντυμένος στην συνείδηση των πολλών με την αρετή.

Στην αρχαιότητα το καλά γυμνασμένο σώμα καθρέπτιζε το μεγαλείο της ψυχής. Δεν θεωρούνταν ντροπή το γυμνό σώμα αλλά το αγύμναστο σώμα. Οι αθλητές προσέφεραν ένα εντυπωσιακό θέαμα φυσικής ομορφιάς που κάνει έναν άνθρωπο να μοιάζει με θεό, κάτι που ήταν ιδιαίτερα τιμητικό και για τους ίδιους αλλά και για την πόλη που εκπροσωπούσαν. Η ελευθερία του σώματος αντικατόπτριζε την ελευθερία που είχαν οι έλληνες πολίτες, μια ελευθερία που τους έκανε να ξεχωρίσουν από τους άλλους λαούς και να διαδώσουν τα χαρακτηριστικά της δημοκρατίας.
Κατερίνα Καραγιάννη,Απόφοιτος Τ.Ε.Φ.Α.Α Αθηνών με ειδικότητα κολύμβησης

Πηγή: Ιστορία φυσικής αγωγής 1998, Θωμά Β. Γιαννάκη, www.evrytanika.gr

  •  
  •  
  •  
  •  
  •