Δ. Τόσκας: Πώς μπορεί η Λευκάδα να αυξήσει Τουρισμό και έσοδα

Ο Τουρισμός αποτελεί τη σωτήρια πηγή εσόδων για την Ελλάδα στα χρόνια της κρίσης. Διανύουμε ήδη τον όγδοο χρόνο μιας βαθιάς οικονομικής κρίσης που οδήγησε σε πρωτοφανή εσωτερική υποτίμηση και ραγδαία συρρίκνωση του ΑΕΠ της χώρας, με δραματικές συνέπειες για ευρύτατα στρώματα του πληθυσμού. Ο ανθός της ελληνικής νεολαίας μεταναστεύει μαζικά, εξειδικευμένοι επιστήμονες και τεχνίτες, αποστερώντας τη χώρα από πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιο, κρίσιμης σημασίας σε μια ενδεχόμενη οικονομική ανόρθωση και απόπειρας ανάκτησης μέρους του χαμένου εδάφους. Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις πλήττονται ανηλεώς εξαιτίας της πτώσης της ζήτησης, αλλά και από την συνεχή υπερφορολόγηση και την εκτός τόπου και χρόνου αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών και όχι μόνο: προκαταβολές φόρου, έκτακτες εισφορές, τέλη επιτηδεύματος, και ο κατάλογος δεν έχει τέλος.

Η τρομοκρατία φεύγει, όμως το ΦΠΑ μένει στα νησιά

Πριν δύο χρόνια αποφασίστηκε ο διπλασιασμός του ΦΠΑ στην παροχή υπηρεσιών στα ελληνικά νησιά, από το χαμηλό συντελεστή του 6,5% στο 13%, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τη θέση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, καθιστώντας το ελληνικό τουριστικό προϊόν συνολικά λιγότερο ανταγωνιστικό στην περιοχή της Νότιας και Ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου.
Η Τουρκία, μετά τα πολλά προβλήματα που είχε με την τρομοκρατία τα προηγούμενα δύο χρόνια, δείχνει να ελέγχει πλέον την κατάσταση και να ανακάμπτει τους τελευταίους μήνες τουριστικά. Είναι σαφές ότι μέρος της μεγάλης αύξησης των επισκεπτών στα ελληνικά αεροδρόμια την προηγούμενη χρονιά, οφειλόταν κατά κύριο λόγο στην ελεύθερη πτώση του τουρκικού τουριστικού προϊόντος. Τώρα που η κατάσταση στη γείτονα χώρα βελτιώνεται, μέρος της τουριστικής ροής θα κατευθυνθεί προς τα ανατολικά μας σύνορα με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Είναι γνωστό σε όλους ότι η ελληνική οικονομία βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στα έσοδα από τον τουρισμό, στην προσπάθεια της να βγει από τη στενή επιτροπεία και τον διεθνή οικονομικό έλεγχο. Ωστόσο, η ελληνική πολιτεία δε δείχνει την απαιτούμενη φροντίδα στον τουριστικό κλάδο προκειμένου αυτός να αναπτυχθεί περισσότερο και να προσφέρει στην ελληνική οικονομία ακόμα περισσότερους πολύτιμους πόρους. Η συνταγή παλαιά και γνωστή: φορολογούμε αγρίως ό,τι πάει να σαλέψει στην οικονομία. (Ειρήσθω εν παρόδω: αυτή η κατάσταση της τουριστικής μονοκαλλιέργειας είναι ένα θέμα αρκετά σοβαρό από μόνο του, και κάποτε θα πρέπει να γίνει μια πολύ σοβαρή κουβέντα για τη διαφοροποίηση αυτού του μοντέλου, που έχει σύντομο ορίζοντα κορεσμού και πολιτιστικές καθώς και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Αλλά αυτό είναι άλλης τάξεως ζήτημα, και μέχρι να βρούμε κάτι που θα το συμπληρώσει και ενδεχομένως αντικαταστήσει ως “βαριά βιομηχανία” της χώρας, οφείλουμε να προσεγγίζουμε το ελληνικό τουριστικό προϊόν με μεγαλύτερη προσοχή).

Η περίπτωση της Λευκάδας

Εύκολη πρόσβαση
Το νησί της Λευκάδας βρίσκεται στη δυτική είσοδο της χώρας προς την Ευρώπη και προσφέρει το βασικό πλεονέκτημα της εύκολης και γρήγορης μετάβασης σε αυτό, καθώς με τη χρήση του διαύλου στην είσοδο του νησιού δεν απαιτείται η χρήση πλωτού μέσου για τους επισκέπτες. Αυτή η ευκολία έχει και τα μειονεκτήματα της. Σε αυτή τη χώρα μάλλον δεν είμαστε μαθημένοι στα εύκολα. Βασιζόμενοι σε αυτό το βασικό πλεονέκτημα σε σχέση με άλλα νησιά, “οι τουρίστες μας προτιμούν γιατί έρχονται εύκολα σε μας”, οι υποδομές του νησιού υστερούν αρκετά σε σχέση με άλλους προορισμούς.
Το οδικό δίκτυο έχει πολλά προβλήματα. Από το σεισμό που έγινε το Νοέμβριο του 2015, δεν έχει αποκατασταθεί μέχρι σήμερα η πρόσβαση προς την παραλία των Εγκρεμνών (βασικός πόλος έλξης επισκεπτών) και την παραλία του Γυαλού, στη δυτική πλευρά του νησιού.

Υδρευση-Βιολογικός Καθαρισμός-Σκουπίδια
Το δίκτυο ύδρευσης φτάνει τους θερινούς μήνες στα όριά του, με αποτέλεσμα ολόκληρες περιοχές να μένουν χωρίς νερό για αρκετές ημέρες, η περιοχή της Νικιάνας και των Τσουκαλάδων είναι δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Και πρόκειται για δύο περιοχές με μεγάλο αριθμό επισκεπτών κατά τη διάρκεια της καλοκαιρινής περιόδου. Το πρόβλημα “μπαλώνεται” από τις φιλότιμες προσπάθειες που καταβάλουν οι ίδιοι οι επιχειρηματίες και οι πολίτες, με υδροφόρες και υδατοδεξαμενές. Ως πότε όμως;
Περιοχές του νησιού παραμένουν χωρίς λειτουργία βιολογικού καθαρισμού, όπως η Νικιάνα, η οποία διαθέτει ένα ευρύ παραλιακό μέτωπο. Ο βιολογικός του Νυδρίου ολοκληρώθηκε μόλις πέρυσι, αλλά η λειτουργία του παρουσιάζει προβλήματα σύμφωνα με τους κατοίκους της περιοχής. Ο ΧΥΤΑ στην πόλη της Λευκάδας παραμένει υπερκορεσμένος εδώ και χρόνια, κάθε καλοκαίρι τα σκουπίδια παίρνουν φωτιά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη δημόσια υγεία των κατοίκων της πόλης. Ο τομέας της ανακύκλωσης λειτουργεί υποτυπωδώς, δεν υπάρχει διαχωρισμός υλικών με ειδικούς και ξεχωριστούς κάδους για χαρτί, πλαστικό, σίδηρο και αλουμίνιο. (Μια εξαιρετική προσπάθεια ξεκίνησε πέρυσι από την ευαισθησία ορισμένων πολιτών, και τη δημιουργία μιας επιχείρησης που υπάγεται σε καθεστώς ΚΟΙΝΣΕΠ [Κοινωνική-Συνεταιριστική Επιχείρηση], με σκοπό την Ανακύκλωση στην Πηγή. Καθώς το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο δεν επιτρέπει τις επιχορηγήσεις μέσω του Δημοσίου Τομέα σε τέτοιου είδους επιχειρήσεις, η προσπάθεια ξεκίνησε με τις ευγενικές χορηγίες μεμονωμένων πολιτών, επιχειρήσεων και φορέων και έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να έχει αγοράσει ένα μικρό φορτηγό, μια πρέσα, να έχει μισθώσει έναν χώρο συλλογής και ανακύκλωσης στη θέση Βαρδάνια και να απασχολεί ένα άνεργο άτομο με εθελοντική εργασία προς το παρόν -αν το άτομο αυτό βρει εργασία, τότε ή θα πρέπει να βρεθεί άλλος εθελοντής, ή να ανασταλεί η λειτουργία της δράσης αυτής).

Υπερδιπλάσια Τέλη
Κατά τη διάρκεια του 2017 τα δημοτικά τέλη προς τις επιχειρήσεις σε πολλές περιοχές της Λευκάδας υπερδιπλασιάστηκαν. Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι, για ποιό λόγο πληρώνουν οι πολίτες αυτά τα δημοτικά τέλη και για ποια ανταποδοτικά οφέλη; Δε θα μπορούσε ένα μέρος από τα έσοδα του διπλασιασμού του ΦΠΑ στις επιχειρήσεις των νησιών να επιστρέφεται στις τοπικές κοινωνίες για έργα υποδομών και αναπτυξιακές δράσεις;

Ειδικός τουρισμός
Παρά τα προβλήματα, το νησί της Λευκάδας προσελκύει κάθε χρόνο πολλούς επισκέπτες, η ιστιοπλοΐα ειδικώς γνωρίζει μεγάλη άνθηση, με σκάφη όλων των μεγεθών απ’ όλο τον κόσμο. Στον τομέα αυτόν θα μπορούσαν να γίνουν αρκετά πράγματα, καθώς η κεντρική Μαρίνα του νησιού δε δείχνει να επαρκεί. Στο ανατολικό μέρος του νησιού που είναι ιδανικό μορφολογικά, λόγω της φυσικής του προστασίας από ανέμους, η φυσική μαρίνα του Βλυχού δεν έχει αξιοποιηθεί, ο ντόκος της Νικιάνας παραμένει εκτός λειτουργίας και στη Λυγιά δεν υπάρχει καμία υποδομή. Καθώς τα παράκτια μέτωπα υπάγονται στη δικαιοδοσία πολλών φορέων ταυτοχρόνως, Περιφέρεια, Δημοτική Αρχή, Λιμενικό Ταμείο κα, παρατηρείται έλλειψη συντονισμού για ανάληψη κοινής δράσης και αξιοποίησης των φυσικών χώρων. Απαιτούνται συνέργειες και συμπράξεις μεταξύ των φορέων και συντονισμός καθώς και εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα σε όλες αυτές τις δράσεις, μέσω των κατά τόπους Επιμελητηρίων ή άλλων αναπτυξιακών φορέων.

Τι σημαίνει ποιοτικός τουρισμός
Ένα ζήτημα που συζητείται πολύ στη Λευκάδα αλλά και σε άλλες τουριστικές περιοχές της Ελλάδας, είναι το θέμα του λεγόμενου “ποιοτικού” τουρισμού. Εδώ χρειάζεται προσοχή. Όταν μιλάμε για “ποιοτικό” τουρισμό, η σκέψη των περισσοτέρων πηγαίνει στα υψηλότερα εισοδήματα των επισκεπτών, κάτι που είναι λάθος κατά τη γνώμη μας, καθώς αφενός δε μπορείς να αποκλείσεις με κανέναν τρόπο τα χαμηλότερα εισοδήματα από το να ταξιδέψουν στη χώρα, και αφετέρου αυτό συνιστά κοινωνικό αποκλεισμό αδιανόητο για την εποχή μας. Από την άλλη μεριά, ας αναρωτηθούμε, μπορεί η χώρα να γίνει πόλος έλξης για υψηλότερα εισοδήματα με τις υπάρχουσες βασικές υποδομές; Μιλώντας για τη Λευκάδα συγκεκριμένα, πώς θα προσελκύσεις επισκέπτες με τα τόσα προβλήματα υποδομών που υπάρχουν; Υπάρχουν συνεδριακοί χώροι; Υπάρχουν καταλύματα υψηλής κατηγορίας με επάρκεια δυναμικότητας; Πρόβλεψη για προσβασιμότητα ΑΜΕΑ σε δημόσιους χώρους και επιχειρήσεις; Υπάρχει επάρκεια υδροδότησης και ηλεκτροδότησης στο νησί; Υπάρχει ασφαλές και εκτεταμένο οδικό δίκτυο;
Υπάρχουν και άλλοι τρόποι να προσελκύσεις επισκέπτες όχι μόνο ανωτέρων εισοδημάτων, αλλά κυρίως όσους διαθέτουν πολιτιστικές και περιβαλλοντικές ευαισθησίες και ανησυχίες, αναπτύσσοντας μορφές εναλλακτικού τουρισμού, όπως τον πολιτιστικό, τον φυσιολατρικό τον αθλητικό και άλλους. Η Λευκάδα προσφέρεται ως ιδανική επιλογή για όλα αυτά τα είδη τουρισμού. Παραδείγματα: α) έγιναν προ ημερών στη Λευκάδα τα εγκαίνια του Μουσείου του Άγγελου Σικελιανού, μετά της δέουσας λαμπρότητας και παρουσία πολλών τοπικών και εθνικών παραγόντων και αρχόντων. Ένα μουσείο που όφειλε η Λευκάδα στο Σικελιανό εδώ και δεκαετίες, έγινε επιτέλους πράξη. Παρολαυτά, όταν επιχειρήσαμε να το επισκεφτούμε μετά από μερικές ημέρες από τα εγκαίνιά του, το βρήκαμε κλειστό, και μάλιστα χωρίς ωράριο λειτουργίας στην είσοδό του. Πότε θα μπορεί να το επισκεφθεί κάποιος ενδιαφερόμενος, ουδείς το γνωρίζει. Το καλοκαίρι ίσως; Ένα τέτοιο μουσείο δεν θα έπρεπε να έχει ετήσια και συνεχή λειτουργία; β) η Λευκάδα διαθέτει μια φανταστική ενδοχώρα με πλαγιές και βουνά και το μοναδικής ομορφιάς Δρυόδασος των Σκάρων. Πριν μερικά χρόνια ξεκίνησε μια προσπάθεια από μια μικρή ομάδα ανθρώπων στη Νικιάνα, με πρωτοβουλία του Συλλόγου Επαγγελματιών της περιοχής, καθαρισμού και ανάδειξης των μονοπατιών που οδηγούν στους Σκάρους και αυτή η δράση οδήγησε στην επιτυχή διοργάνωση ενός αγώνα ανωμάλου δρόμου που προσελκύει αθλητές και επισκέπτες από όλη την Ελλάδα κάθε χρόνο , αλλά εσχάτως και από χώρες της Ευρώπης. Δε θα μπορούσαν τα μονοπάτια και οι δρόμοι αυτοί που οδηγούν στα βουνά να σημανθούν καταλλήλως στα σημεία εισόδων με ξύλινες πινακίδες, να μπουν χιλιομετρικές αποστάσεις, πληροφοριακοί πίνακες, να στηθούν κιόσκια, παρατηρητήρια, περίπτερα και παγκάκια εμβόλιμα στις διαδρομές; Αυτή η δράση θα μπορούσε να βάλει τη Λευκάδα στο χάρτη του περιπατητικού και αθλητικού τουρισμού, να προσελκύσει επισκέπτες που κατά τεκμήριο διαθέτουν περιβαλλοντική και οικολογική συνείδηση, άρα είναι μέρος του λεγόμενου “ποιοτικού τουρισμού” με τη σωστή έννοια του όρου, και επιπλέον να επιμηκύνουμε την εποχική περίοδο και απασχόληση με πολλαπλά οφέλη για την τοπική αγορά. Δεν είναι η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου ένας βασικός εθνικός στόχος και ένα μεγάλο στοίχημα για το εθνικό τουριστικό προϊόν; Μέχρι πρότινος κανένας φορέας δεν είχε διεκδικήσει την ετήσια λειτουργία του Αεροδρομίου του Ακτίου, που είναι ο κύριος και βασικός τρόπος για επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Έγιναν κάποιες προσπάθειες με σοβαρά αποτελέσματα από το Επιμελητήριο της Λευκάδας τα τελευταία 3 χρόνια που οδήγησαν σε μετρήσιμη παράταση της τουριστικής περιόδου τους μήνες Μάιο και Οκτώβριο.

Οι παραπάνω σκέψεις έγιναν και αποτυπώθηκαν εδώ επ’ αφορμής των Επιμελητηριακών εκλογών και της υποψηφιότητάς μας στο Επιμελητήριο της Λευκάδας. Αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω, δεν αποτελούν φυσικά ολοκληρωμένες προτάσεις, ούτε έχουν επεξεργαστεί εξαντλητικά, αποτελούν μάλλον έναυσμα για συζήτηση, σκέψη και περαιτέρω εμπλουτισμό και βελτίωση. Η βεβαιότητά μας είναι πάντως ότι το Επιμελητήριο της Λευκάδας, αλλά και τα Επιμελητήρια όλης της χώρας γενικώς, μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη των τοπικών οικονομιών, αρκεί να υπάρχει συλλογική προσπάθεια πέρα και πάνω από ατομικά και εταιρικά συμφέροντα, συνεχής διάλογος και συνέργειες στο μέγιστο δυνατό βαθμό με τους τοπικούς φορείς της Αυτοδιοίκησης, αλλά και της κεντρικής Διοίκησης της χώρας.

* O Δημήτρης Τόσκας είναι επιχειρηματίας τουρισμού στη Λευκάδα, Γ.Γραμματέας του Συλλόγου Επαγγελματιών και Περιβάλλοντος Νικιάνας Λευκάδας και
Υποψήφιος Σύμβουλος του Επιμελητηρίου Λευκάδας με τον Συνδυασμό “Δημιουργική Λευκάδα”.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •