Πού τελικά οδηγεί το φώς στο ‘βαθύ Τούνελ’ των Paradise Papers;

Τα ” Paradise Papers” αποτελούν το τελευταίο επεισόδιο, σε σειρά αποκαλύψεων που εχουν γινει τα τελευταία ετη για την παγκόσμια φοροδιαφυγή. Αποτελούν όμως κάτι καινούργιο, σε ότι ξέραμε ως τώρα;

Οι αποκαλύψεις για τα ” Paradise Papers” ρίχνουν φως σε ένα τεράστιο φορολογικό τούνελ. Περίπου 500 δις δολάρια εκτιμάται ότι φοροδιαφεύγουν μέσα από τους φορολογικούς παραδείσους. Το 30% του ποσού αυτού διαφεύγει απο την Ευρωπαική Ενωση και ενα επιπλέον 30% απο τις ΗΠΑ. Λαμβάνοντας υπόψιν οτι τα Παγκόσμια Φορολογικά έσοδα των Κρατών είναι 30 τρις ετησίως, μια καλή εκτίμηση, ειναι οτι η φοροδιαφυγη αφορά περιπου το 1,6% των παγκοσμίων εσόδων των κρατων! Από αυτά, περίπου το ήμισυ είναι φόροι που διαφεύγουν από μεγάλες πολυεθνικές εταιρίες όπως Apple, Siemens, Nike, Deutsche Bank και Bayer που έχοντας δραστηριότητες συνήθως σε δεκάδες χώρες η καθεμία, έχουν δημιουργήσει μηχανισμούς τριγωνικών συναλλαγών και ‘παρκάρουν’ τα κέρδη μέσα από υπερτιμολογήσεις ανυπάρκτων υπηρεσιών σε ανύπαρκτης δραστηριότητας εταιρίες. Το υπόλοιπο μισό της φοροδιαφυγής αποτελεί ‘παρκάρισμα’ με μηδενικό φόρο, νόμιμων ή παράνομων εσόδων ιδιωτών. Τα παράνομα έσοδα μπορεί να προέρχονται από ξέπλυμα χρήματος σε δραστηριότητες όπως εμπόριο ναρκωτικών, πορνεία, εμπόριο όπλων, προστασία, εκβιασμούς, λαθρεμπόριο πετρελαίου ή άλλων προϊόντων, και μίζες. Η περίπτωση της Μαρέβα Μητσοτάκη, που συγκλόνισε την Ελλάδα, αλλα και της Βασιλικής οικογενειας της Αγγλίας, και Ρώσων λαθρεμπόρων, ανήκει στην δεύτερη περίπτωση, εκείνη των ιδιωτών. Συνολικα, τα παρκαρισμένα, με αυτό τον τρόπο χρηματα ανέρχονται σε 8-10 τρις δολάρια, δηλαδή στο…12% περίπου του Παγκόσμιου ΑΕΠ!
Τα Paradise Papers ειναι εν μέρει ‘νομιμες συναλλαγές’. Δικηγόροι με αποκλειστική ειδίκευση την φοροδιαφυγή, αναλαμβάνουν το ‘παρκάρισμα’ κερδών (νόμιμων ή ανόμων) σε προορισμούς με μηδενικούς ουσιαστικά φόρους. Επειδή οι διαδικασίες εγγραφής συναλλαγών δεν προϋποθέτουν την αυστηρή ύπαρξη πιστοποιητικών που απαιτούνται σε μεγάλες δυτικές χώρες, είναι αδύνατον να ελεγχθεί ουσιαστικά ποιο από το χρήμα που πηγαίνει στους εξωτικούς αυτούς περιορισμούς είναι φτιαγμένο από μίζες για υπερτιμολογήσεις, εμπόριο ναρκωτικών, λαθρεμπόριο, πορνεία ή εμπόριο όπλων. Δεν υπάρχει αυστηρή, δηλαδή, τήρηση διαδικασιών. Η δικηγορική εταιρία-μαμούθ που εμπλέκεται, η Appleby ειχε ηδη κατηγορηθεί εδώ και πάνω από 10 ετη , κατά τη διάρκεια 12 ελέγχων για διαβλητές διαδικασίες από τις αρχές σε πολλούς φορολογικούς Παραδείσους (Νησοι Μαν, Νησια Κειμαν , Βερμούδες, Βρετανικοί Παρθένες Νησοι). Η Appleby αρνήθηκε συστηματικά να συμμορφωθεί ακόμη και στους εξαιρετικά χαλαρούς νόμους των ‘κρατών’ αυτών. Αυτή όμως είναι μόνο η μία πλευρά, η πλευρά της νομιμότητας.
Η σημαντικότερη διάσταση, η δεύτερη και ουσιώδης πλευρά, είναι η ηθική! Εκφραστηκε θαυμάσια τόσο από τον Αμερικανο πρόεδρο Ντοναλτ Τραμπ οσο κυρίως από τον Αμερικανο ηγετη των Δημοκρατικων Μπέρνι Σάντερς που δηλωσε ‘είναι πλέον η στιγμη για τις μεγάλες Αμερικανικες εταιρίες να πληρώσουν τη δίκαια αναλογία τους σε φόρους ώστε η χωρα να εχει τα εσοδα που χρειάζονται να ξαναχτιστεί η Αμερικη’. Σε μία εποχή, που τα εθνικά κράτη έχουν χρεοκοπήσει για να ‘διασώζουν τράπεζες’, που το εισόδημα των φτωχών μειώνεται και εκείνο των υπερπλούσιων αυξάνεται 15% ετησίως, αποτελεί σκάνδαλο κάποιοι πολίτες, μια προνομιακή και αδίστακτη ελίτ, να μην πληρώνει του φόρους που της αναλογούν, ενώ οι απλοί πολίτες είναι υποχρεωμένοι να εργάζονται για συμβολικούς μισθούς σε εναν πλανήτη με τόσο πλούτο. Ειναι αδιανόητο, για παράδειγμα, εταιρίες όπως η Apple να πληρώνει φόρο 4% αντι 35%, ή η σύζυγος ανώτατου πολιτικού προσώπου να εχει συμμετάσχει σε σχήμα φοροαποφυγής, και να υπάρχει ενδεχόμενο ο συζυγος της να διαχειριστεί … τη φορολογική πολιτική της…χωρας, επιβαρυνοντας τους υπολοιπους πολίτες! Φυσικά η Ελλάδα, που έχει χρεοκοπήσει όχι μόνο λογω υπερτιμολογήσεων αλλα και λογω φοροδιαφυγής, ειναι μόνο ενα μικρό κράτος, όπου ζητήματα ανηθικότητας και αδίστακτου πλουτισμού, αποκαλύπτονται με αυτές τις εξελίξεις. Κράτη όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Γαλλία και οι ΗΠΑ συνεχίζουν να επιβάλλουν προγράμματα περικοπών του συστήματος υγείας, περικοπών συντάξεων και λιτότητας, επειδη ακριβώς υπάρχει φοροδιαφυγή, και κρίση μετά την παγκόσμια κατάρρευση του 2007!
Γι αυτο, η κυβέρνηση των ΗΠΑ, εδω και μερικά χρόνια ξεκίνησε μια παγκόσμια προσπάθεια να μειώσει τον ρόλο των μεγάλων κεντρων φοροδιαφυγής παγκοσμίως, χτυπώντας όχι μονο την Ελβετία και Σιγκαπούρη, αλλά πλέον τα ‘νέα’ κέντρα ‘φοροαποφυγής’ όπως τις ‘χώρες-σφραγίδες’ που αφορούν τα Panama Papers και τώρα τα Paradise Papers. Σκοπός, το παγκόσμιο χρήμα να επιστρέψει στις ΗΠΑ, και να επιστρέψει στον παραγωγικό βηματισμό της, επιτρέποντας στους πολίτες να επιστρέψουν σε εποχής ευημερίας. Μέσω του ΟΟΣΑ, από το 2013, έσφιξαν την ‘τανάλια’ και πίεσαν τοσο της ΕΕ όσο και την Αυστραλία και την Αγγλία, που τελικά υποχρέωσαν σε μεγάλη αναδίπλωση ώστε να λάβουν μέτρα κατά της φοροδιαφυγής.
Σε τι βαθμό οι εξελίξεις αυτές θα οδηγήσουν σε νέες αποφάσεις δεν είναι απόλυτα προβλέψιμο. Όμως η αποφασιστικότητα των ΗΠΑ, που εχουν στρατηγικό στόχο να βαλουν ξανα τον παγκόσμιο καπιταλισμό σε κίνηση, αποτελεί παράγοντα που δυναται να οδηγησει σε περαιτέρω εξελίξεις. Ο περιορισμός τηςς φοροδιαφυγής , οδηγει τελικα σε εξοικονόμηση ως και 50% του παγκόσμιου ΑΕΠ σε 30 χρονια, επιτρέποντας δικαιότερο ανταγωνισμό μεταξύ εταιριών, και μειωση στα προβλήματα χρεους των κρατων. Θα ενισχυσει τοσο την παραγωγή όσο και το σύστημα πρόνοιας. Γι’ αυτό η γενναία αυτή προσπάθεια διαφάνειας, αποκάλυψης σκανδάλων, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, προς ένα δικαιότερο σύστημα!

Κωνσταντίνος Βέργος , Καθηγητής Χρηματοοικονομικών, Πανεπιστήμιο Πόρτσμουθ, Αγγλία.
*Το παρόν άρθρο εκφράζει τις προσωπικές απόψεις του γράφοντος, δεν αποτελεί οδηγό ή σύσταση για επενδύσεις οποιασδήποτε μορφής προς οιονδήποτε και για οτιδήποτε τίτλο ή παράγωγο αυτού.

 

  •  
    6
    Shares
  •  
  •  
  • 6
  •